Mikozlar
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 516-b. — ziyouz.com
Mikozlar (yun. mykes — zamburuğ) — odam va hayvonlarda parazit zamburuğlar qözğatadigan kasalliklar. M.da patogen zamburuğlar sporasi yoki mi-seliyttg bir qismi qulay şaroitda töqimaga tuşib, uning içiga kirib köpayadi. Kasallikning yaşirin davri bir neça kundan bir neça oygaça bölişi mumkin. Köpinça, teri, soç tolalari, tirnoq şikastlanadi — dermatomikozlar (trixofitiya, mikrosporiya, epidermofitiya va b.); öpka jarohatlanganda — kandidoz, blastomikoz, moğorli mikozlar; şilliq qavatlar şikastlanganda — kandidoz, rinosporidoz; limfoidmakrofagal tizim, içki a'zolar jarohatlanganda — gistoplazmoz, limfa bezlarida va terida — sporotrixoz kasalliklari kelib çiqadi.
M.ning paydo bölişida unga moyillik muhim ahamiyatga ega. Mac, maktabgaça va maktab yoşidagi bolalar, asosan, dermatofitiya b-n; 3—5 yaşar bolalar esa köpinça kandidoz b-n oğriydi. M.ning rivojlanişiga gipo-va avitaminoz, disbakterioz, kup terlaş, xavfli ösma, qon kasalliklari, OITS, ötkir va surunkali kasalliklar, antibiotiklardan notöğri foydalaniş, şaxsiy gigiyena kridalariga amal qilmaslik va b. omillar sabab böladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
МИКОЗЛАР (юн. mykes — замбуруғ) — одам ва ҳайвонларда паразит замбуруғлар қўзғатадиган касалликлар. М.да патоген замбуруғлар спораси ёки ми-целийттг бир қисми қулай шароитда тўқимага тушиб, унинг ичига кириб кўпаяди. Касалликнинг яширин даври бир неча кундан бир неча ойгача бўлиши мумкин. Кўпинча, тери, соч толалари, тирноқ шикастланади — дерматомикозлар (трихофития, микроспория, эпидермофития ва б.); ўпка жароҳатланганда — кандидоз, бластомикоз, моғорли микозлар; шиллиқ қаватлар шикастланганда — кандидоз, риноспоридоз; лимфоидмакрофагал тизим, ички аъзолар жароҳатланганда — гистоплазмоз, лимфа безларида ва терида — споротрихоз касалликлари келиб чиқади.
М.нинг пайдо бўлишида унга мойиллик муҳим аҳамиятга эга. Mac, мактабгача ва мактаб ёшидаги болалар, асосан, дерматофития б-н; 3—5 яшар болалар эса кўпинча кандидоз б-н оғрийди. М.нинг ривожланишига гипо-ва авитаминоз, дисбактериоз, куп терлаш, хавфли ўсма, қон касалликлари, ОИТС, ўткир ва сурункали касалликлар, антибиотиклардан нотўғри фойдаланиш, шахсий гигиена кридаларига амал қилмаслик ва б. омиллар сабаб бўлади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.