Asosiy mazmunga ötiş
Qidiriş…Ctrl K

    Şrift ölçami

    Mikrometr

    Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 525-b. — ziyouz.com

    Mikrometr (mikro... va metr) — 1) Xalqaro birliklar tizimi SI da uzunlik birligi uluşi. Metrning milliondan bir bölagiga teng. Qisqaça mk, mkn b-n belgilanadi; 1mk=10^6 m=10- 4 sm =10-3mm. M. 1967 y.gaça mikron deb atalgan; 2) özgartiruvçi mexanizmi (vintgaykadan iborat mikrojuft) yordamida kiçik ölçamlarni ölçaşda işlatiladigan asbob (rayemga q.). Işi qözğalmas gaykada vintni öq böylab siljitişga asoslangan. Vintning siljişi uning öq böylab buriliş burçagiga töğri pro-porsional. Tula aylanişlar M. tanasidagi şkaladan, aylaniş uluşlari esa barabandagi doiraviy şkaladan hisoblanadi. Odatda 0 dan 25 mm gaça, 26 dan 50 mm gaça va b. uzunliklarni ölçaşda işlatiladigan tipik ölçamli M.lar çiqariladi.

    M. silliq, riçagli, list materiallarni ölçaydigan, trubalarni ölçaydigan, rezba ölçaydigan,tiş ölçaydigan, dastaki va stolga örnatiladigan xillarga bölinadi. Stolga örnatiladigan ixçam (20 mm gaça) detallarni ölçaşda işlatiladi; 3) astronomiya da astronomik truba yoki ölçaş mikroskopining moslamasi. Kiçik masofalarni ölçaş uçun işlatiladi. Odatda, ölçaş uçun anik, mikrometrik vintdan foydalaniladi. MIKROMODUL (radi otexnikada) — ixçam mikroelementlari (elektr va radioelementlari) ziç joylaştirilgan radioelektron apparaturaning ixçam modeli. Yupqa plastinkalardan iborat mikroelementlar — rezistorlar, kondensatorlar, yarimötkazgiçlar, diodlar, tranzistorlar va b.dan yiğiladi (plastinkalar orasiga ziçlovçi polimer kompaund quyiladi). M.ning javonsimon, tabletkasimon, silindr şaklidagi, yassi xillari bor. M. samolyot va kemaning radioelektron apparatlarida, radiotexnika asboblarida işlatiladi.

    Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

    МИКРОМЕТР (микро... ва метр) — 1) Халқаро бирликлар тизими СИ да узунлик бирлиги улуши. Метрнинг миллиондан бир бўлагига тенг. Қисқача мк, мкн б-н белгиланади; 1мк=10^6 м=10- 4 см =10-3мм. М. 1967 й.гача микрон деб аталган; 2) ўзгартирувчи механизми (винтгайкадан иборат микрожуфт) ёрдамида кичик ўлчамларни ўлчашда ишлатиладиган асбоб (раемга қ.). Иши қўзғалмас гайкада винтни ўқ бўйлаб силжитишга асосланган. Винтнинг силжиши унинг ўқ бўйлаб бурилиш бурчагига тўғри про-порционал. Тула айланишлар М. танасидаги шкаладан, айланиш улушлари эса барабандаги доиравий шкаладан ҳисобланади. Одатда 0 дан 25 мм гача, 26 дан 50 мм гача ва б. узунликларни ўлчашда ишлатиладиган типик ўлчамли М.лар чиқарилади.

    М. силлиқ, ричагли, лист материалларни ўлчайдиган, трубаларни ўлчайдиган, резьба ўлчайдиган,тиш ўлчайдиган, дастаки ва столга ўрнатиладиган хилларга бўлинади. Столга ўрнатиладиган ихчам (20 мм гача) деталларни ўлчашда ишлатилади; 3) астрономия да астрономик труба ёки ўлчаш микроскопининг мосламаси. Кичик масофаларни ўлчаш учун ишлатилади. Одатда, ўлчаш учун аник, микрометрик винтдан фойдаланилади. МИКРОМОДУЛЬ (ради отехникада) — ихчам микроэлементлари (электр ва радиоэлементлари) зич жойлаштирилган радиоэлектрон аппаратуранинг ихчам модели. Юпқа пластинкалардан иборат микроэлементлар — резисторлар, конденсаторлар, яримўтказгичлар, диодлар, транзисторлар ва б.дан йиғилади (пластинкалар орасига зичловчи полимер компаунд қуйилади). М.нинг жавонсимон, таблеткасимон, цилиндр шаклидаги, ясси хиллари бор. М. самолёт ва кеманинг радиоэлектрон аппаратларида, радиотехника асбобларида ишлатилади.

    Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.