Mikroorganizmlar

Mikroorganizmlar - asosan, bir hujayrali mikroskopik tirik mavjudotlarning katta guruhi. M.ga bakteriyalar, aktinometsitlar, açitqilar, moğor zamburuğlari, mikroskopik suvötlar va b. kiradi. M. prokariotlar (hujayrasida yadro va xromosoma apparati yöq organizmlar) va eukariotlar (hujayrasida sitoplazma va membrana b-n ajratilgan yadrosi bor bir yoki köp hujayrali organizmlar)ga bölinadi. M. tabiat (tuproq, suv, ösimlik qoldiqlari va b.)da keng tarqalgan. 1 g tuproq yoki suv osti gruntida 2—3 mlrd.gaça M. böladi. M.ning ölçami turliça bölib, ular mikronning öndan bir qismidan bir neça mikrongaça. M.ning fiziologikmorfologik xususiyatlari va hayot sikli har xil. Köpgina M. bir hujayrali, ba'zilari, mas, moğor zamburuglari köp xujayrali iplar (mitseliy)ga ega. M., odatda, xlorofillsiz, ammo ba'zilarida bakterioxlorofill va xlorofill bor. Köpçiligi bölinib, ba'zilari kurtaklanib, şuningdek, konidiya va sporalar hosil qilib köpayadi. Kasallik qözğatuvçi M. xam mavjud. M. taşqi muhitning har xil omillari ta'siriga juda çidamli. M. tabiatda moddalar aylanişida katta rol öynaydi. M. ösimlik va hayvon qoldiqlarini parçalab, yaşil ösimliklar özlaştirişi mumkin bölgan mineral birikmalar (mas, karbonat angidrid gazi, ammiak va b.)ga aylantiradi. Azot töplovçi M. va tuganak bakteriyalari molekulyar azotni yiğiş xususiyatiga ega. M. fosfor, azot, uglerod, oltin-gugurt, temir va b. ning tabiatda aylanişida iştirok etadi. Bundan taşq-ari, tuprokda köpayib, söng nobud bölib, uni organik moddalarga boyitadi. M. hayot faoliyati natijasida tuproq unumdorligi ortadi (yana q. Mikroflora).

Abdukarim Zikiryoyev.