Mikrosporidiyalar
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 529-b. — ziyouz.com
Mikrosporidiyalar I D I Ya L A R (Microsporidia) — bir hujayralilar tipi (boşqa sistemaga kUra sinf). Barça hayvonlar (köpinça, buğimoyoklilar) hujayrasida jinssiz (ikkiga böliniş va şizogoniya) yöli b-n köpayadi. Sporo-goniyadan oldin kariogamiya sodir böladi. M.ning har xil turlarida bitta sporontdan har xil sondagi mayda (uz. 1,2—10 mkm) 1—2 yadroli sporalar vujudga keladi. Sporalarning spiral öralgan nayçasi orqali parazit xöjayin hujayrasiga kirib oladi. 2 sinfi, 70 dan ortiq uruği, 900 ga yaqin turi ma'lum. 300 dan ortiq turi tabiatda gelmintlar va böğimoyoqlilarda parazitlik qilib, ularning qirilib ketişiga sabab böladi. Şu bois M.dan gelmintlar va zararkunandalarga qarşi kuraşda foydalaniş amaliy ahamiyatga ega. Ayrim M. akvakulturada köpaytiriladigan mollyuskalar, qisqiçbaqasimonlar va baliqlar, şuningdek, möynali hayvonlarning kuplab qirilib ketişiga sabab böladi. M. odamda ham parazitlik qilib, ölimga olib kelişi mumkin. Ipak qurti va asalarilarda nozemalar uruğiga mansub turlar katta ziyon keltiradi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
М И К Р О С П О Р И Д И Я Л А Р (Microsporidia) — бир ҳужайралилар типи (бошқа системага кУра синф). Барча ҳайвонлар (кўпинча, буғимоёклилар) ҳужайрасида жинссиз (иккига бўлиниш ва шизогония) йўли б-н кўпаяди. Споро-гониядан олдин кариогамия содир бўлади. М.нинг ҳар хил турларида битта споронтдан ҳар хил сондаги майда (уз. 1,2—10 мкм) 1—2 ядроли споралар вужудга келади. Спораларнинг спирал ўралган найчаси орқали паразит хўжайин ҳужайрасига кириб олади. 2 синфи, 70 дан ортиқ уруғи, 900 га яқин тури маълум. 300 дан ортиқ тури табиатда гельминтлар ва бўғимоёқлиларда паразитлик қилиб, уларнинг қирилиб кетишига сабаб бўлади. Шу боис М.дан гельминтлар ва зараркунандаларга қарши курашда фойдаланиш амалий аҳамиятга эга. Айрим М. аквакультурада кўпайтириладиган моллюскалар, қисқичбақасимонлар ва балиқлар, шунингдек, мўйнали ҳайвонларнинг куплаб қирилиб кетишига сабаб бўлади. М. одамда ҳам паразитлик қилиб, ўлимга олиб келиши мумкин. Ипак қурти ва асалариларда ноземалар уруғига мансуб турлар катта зиён келтиради.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.