Miletlik Fales
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 25–26-b. — ziyouz.com
Fales Miletlik (mil. av. taxm. 625 — taxm. 547) — yunon faylasufi, antik falsafa va fanning ilk namoyandasi. Milet maktabiga asos solgan. F. savdogar, siyosiy arbob, munajjim, fiziolog, suv muhandisi sifatida ham taniqli edi. U köpgina mamlakatlar (jumladan, Misr va Bobil)da bölib, ularning madaniyati, fani, falsafiy merosi b-n yaqindan tanişgan. Turli sohalarda, xususan, astronomiyada kaşfiyotlar qildi (mas, Yunonistonda 1bölib Quyoşning mil. av. 585 y.da tutilişini oldindan aytib bergan). F.ning fikriça, Oyning yoruği Quyoş nurining undagi in'ikosidir. U, şuningdek, Quyoşning 1 y. davomida harakati 365 kunga teng ekanligini isbotlagan. F. ta'limotiga köra, tabiatdagi turlituman narsa va hodisalar dastlabki ibtido — suvdan paydo bölgan va pirovardida suvga aylanadi. U 1bölib, olamning moddiy birligi haqida, bu moddiy birlikning doimiy harakatda va özgarişda ekanligini aytgan.
F. asarlari saklanmagan. U hakdagi ma'lumotni Aristotel asarlaridan topiş mumkin. Jumladan, F. «Quyoşning harakati haqida» «Teng kunlik haqida» kitoblarini yozganligi ma'lum.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ФАЛЕС Милетлик (мил. ав. тахм. 625 — тахм. 547) — юнон файласуфи, антик фалсафа ва фаннинг илк намояндаси. Милет мактабига асос солган. Ф. савдогар, сиёсий арбоб, мунажжим, физиолог, сув муҳандиси сифатида ҳам таниқли эди. У кўпгина мамлакатлар (жумладан, Миср ва Бобил)да бўлиб, уларнинг маданияти, фани, фалсафий мероси б-н яқиндан танишган. Турли соҳаларда, хусусан, астрономияда кашфиётлар қилди (мас, Юнонистонда 1бўлиб Қуёшнинг мил. ав. 585 й.да тутилишини олдиндан айтиб берган). Ф.нинг фикрича, Ойнинг ёруғи Қуёш нурининг ундаги инъикосидир. У, шунингдек, Қуёшнинг 1 й. давомида ҳаракати 365 кунга тенг эканлигини исботлаган. Ф. таълимотига кўра, табиатдаги турлитуман нарса ва ҳодисалар дастлабки ибтидо — сувдан пайдо бўлган ва пировардида сувга айланади. У 1бўлиб, оламнинг моддий бирлиги ҳақида, бу моддий бирликнинг доимий ҳаракатда ва ўзгаришда эканлигини айтган.
Ф. асарлари сакланмаган. У ҳакдаги маълумотни Аристотель асарларидан топиш мумкин. Жумладан, Ф. «Қуёшнинг ҳаракати ҳақида» «Тенг кунлик ҳақида» китобларини ёзганлиги маълум.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.