Asosiy mazmunga ötiş
Qidiriş…Ctrl K

    Şrift ölçami

    Milliy-madaniy markazlar

    Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 546–547-b. — ziyouz.com

    Milliy-madaniy markazlar — Özbekistonda yaşovçi muayyan bir millat vakillarining milliy madaniy ehtiyojlarini qondirişga xizmat qiluvçi jamoat taşkilotlari. M.m.m. Özbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi va Özbekiston Respublikasining jamoat taşkilotlari töğrisidagi amaldagi qonunlariga hamda öz nizomiga asoslangan holda faoliyat körsatadi. M.m.m. muayyan millatgaxos bölgan milliy madaniyat, til, urf-odat, an'-ana va taomillarni örganiş, saqlab qoliş va rivojlantirişdan manfa-atdor bölgan Özbekiston fuqarolarini ixtiyoriy ravişda birlaştiradi. Özbekiston Respublikasining «Nodavlat va notijorat taşkilotlar töğrisida»gi qonuni (1999Y. 14 apr.)ga asoslangan holda tuziladi. Nizomi tegişli adliya taşkilotlari (Adliya vazirligi yoki viloyat va şahar adliya idoralari) tomonidan röyxatga olinadi. Öz faoliyatini bevosita yoki jamoalardagi bölimlari orqali Özbekiston Respublikasi qududida amalga oşiradi.

    Dastlabki M.m.m.lar koreyslar, qozoqlar, yahudiylar, armanlar tomonidan respublika viloyatlarida 1989 y.da tuzildi. Bu markazlarning çinakam rivojlanişi va ravnaq topişi Özbekiston mustaqillikka erişganidan keyin boşlandi. Özbekiston mustaqilligi munosabati b-n ularning samarali faoliyat kursatişi uçun keng imkoniyatlar yaratildi. Natijada M.m.m. soni yil sayin ortib bordi. Agar 1992 y. 10 ta M.m.m. iş olib borgan bölsa, 1995 y.da ularning soni 72 taga, 2003 y.ga kelib esa 135 taga yetdi. Ular respublika madaniy markazlari, viloyat, şahar, tuman madaniy markazlaridan iborat (röyxatga q.).

    Özbekiston Respublikasida yaşovçi turli millat vakillarini respublika ijtimoiy, ma'naviyma'rifiy hayotida faol iştirok etişini ta'minlaş M.m.m. faoliyatining muhim yönalişlaridan biridir. Şuningdek, xorijiy mamlakatlardagi turdoş taşkilotlar hamda tarixiy vatanlari b-n döstlik, hamkorlik, madaniy-ma'rifiy aloqalar örnatiş va hamdöstlik aloqalarini rivojlantiriş, Respublika baynalmilal madaniyat markazi, manfaatdor vazirliklar, idoralar, davlat va jamoat taşkilotlari hamda ijodiy uyuşmalar b-n hamkorlikda mamlakatimizda fuqarolar hamjihatligi va millatlararo totuvlikni mu-stahkamlaşga kömaklaşiş markazning asosiy vazifalari bölib hisoblanadi. Nizomda belgilangan maqsad va vazi-falarga erişişda markazlar kuyidagi faoliyat turlarini amalga oşiradi: musika va teatr studiyalarini, ona tili, tarix, yozuv, adabiyot, xalq oğzaki ijodi, teatr va rassomçilik san'-ati, milliy urf-odatlar va hunarmandçilik, milliy sport va öyinlar turlarini örganiş böyiça öquv guruhlari va yakşanba maktablarini amaldagi qonunçilikka muvofiq tuzadi; milliy madaniyat, milliy til; milliy san'at turlari va milliy urf-odatlarni örganiş va tarğib qiliş maqsadlarida seminarlar, konferen-siyalar, davra suhbatlari, festivallar va uçraşuvlarni; xor va badiiy jamoalarni taşkil etadi. M.m.m. faoliyatini Uzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 1992 y. 13 yanv. qarori b-n taşkil etilgan Respublika baynalmilal madaniyat markazi muvofiklaştiradi.

    Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

    МИЛЛИЙ-МАДАНИЙ МАРКАЗЛАР — Ўзбекистонда яшовчи муайян бир миллат вакилларининг миллий маданий эҳтиёжларини қондиришга хизмат қилувчи жамоат ташкилотлари. М.м.м. Ўзбекистон Республикаси Конституцияси ва Ўзбекистон Республикасининг жамоат ташкилотлари тўғрисидаги амалдаги қонунларига ҳамда ўз низомига асосланган ҳолда фаолият кўрсатади. М.м.м. муайян миллатгахос бўлган миллий маданият, тил, урф-одат, анъ-ана ва таомилларни ўрганиш, сақлаб қолиш ва ривожлантиришдан манфа-атдор бўлган Ўзбекистон фуқароларини ихтиёрий равишда бирлаштиради. Ўзбекистон Республикасининг «Нодавлат ва нотижорат ташкилотлар тўғрисида»ги қонуни (1999Й. 14 апр.)га асосланган ҳолда тузилади. Низоми тегишли адлия ташкилотлари (Адлия вазирлиги ёки вилоят ва шаҳар адлия идоралари) томонидан рўйхатга олинади. Ўз фаолиятини бевосита ёки жамоалардаги бўлимлари орқали Ўзбекистон Республикаси қудудида амалга оширади.

    Дастлабки М.м.м.лар корейслар, қозоқлар, яҳудийлар, арманлар томонидан республика вилоятларида 1989 й.да тузилди. Бу марказларнинг чинакам ривожланиши ва равнақ топиши Ўзбекистон мустақилликка эришганидан кейин бошланди. Ўзбекистон мустақиллиги муносабати б-н уларнинг самарали фаолият курсатиши учун кенг имкониятлар яратилди. Натижада М.м.м. сони йил сайин ортиб борди. Агар 1992 й. 10 та М.м.м. иш олиб борган бўлса, 1995 й.да уларнинг сони 72 тага, 2003 й.га келиб эса 135 тага етди. Улар республика маданий марказлари, вилоят, шаҳар, туман маданий марказларидан иборат (рўйхатга қ.).

    Ўзбекистон Республикасида яшовчи турли миллат вакилларини республика ижтимоий, маънавиймаърифий ҳаётида фаол иштирок этишини таъминлаш М.м.м. фаолиятининг муҳим йўналишларидан биридир. Шунингдек, хорижий мамлакатлардаги турдош ташкилотлар ҳамда тарихий ватанлари б-н дўстлик, ҳамкорлик, маданий-маърифий алоқалар ўрнатиш ва ҳамдўстлик алоқаларини ривожлантириш, Республика байналмилал маданият маркази, манфаатдор вазирликлар, идоралар, давлат ва жамоат ташкилотлари ҳамда ижодий уюшмалар б-н ҳамкорликда мамлакатимизда фуқаролар ҳамжиҳатлиги ва миллатлараро тотувликни му-стаҳкамлашга кўмаклашиш марказнинг асосий вазифалари бўлиб ҳисобланади. Низомда белгиланган мақсад ва вази-фаларга эришишда марказлар куйидаги фаолият турларини амалга оширади: мусика ва театр студияларини, она тили, тарих, ёзув, адабиёт, халқ оғзаки ижоди, театр ва рассомчилик санъ-ати, миллий урф-одатлар ва ҳунармандчилик, миллий спорт ва ўйинлар турларини ўрганиш бўйича ўқув гуруҳлари ва якшанба мактабларини амалдаги қонунчиликка мувофиқ тузади; миллий маданият, миллий тил; миллий санъат турлари ва миллий урф-одатларни ўрганиш ва тарғиб қилиш мақсадларида семинарлар, конферен-циялар, давра суҳбатлари, фестиваллар ва учрашувларни; хор ва бадиий жамоаларни ташкил этади. М.м.м. фаолиятини Узбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 1992 й. 13 янв. қарори б-н ташкил этилган Республика байналмилал маданият маркази мувофиклаштиради.

    Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.