Asosiy mazmunga ötiş
Qidiriş…Ctrl K

    Şrift ölçami

    Milliy mafkura

    Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 547-b. — ziyouz.com

    Milliy mafkura — muayyan millatning etnoijtimoiy birlik sifatida mavjud bölişi va rivojlanişini asoslab beruvçi ğoyalar va qaraşlar tizimi. Köp hollarda M.m.ni bitta millat yoki xalqning mafkurasi deb tuşunilmaydi, u muayyan davlat yoki jamiyatning umumiy mafkurasi ma'-nosini ham anglatadi. Çunki «milliy» sifati «millat» sözidan kelib çiqqan bölib, faqat muayyan etnik birlikni emas, balki muayyan «jamiyat» yoki «davlat» ma'nosini ham ifodalaşi mumkin. M.m. tuşunçasi ham Uzbekistonda yaşab, faoliyat körsatayotgan barça millat vakillariga tegişlidir. M.m.ning özagini Özbekistondagi turli millat va elat, din va e'tiqod vakillarini mamlakatimizda ozod va obod vatan barpo etiş uçun birlaştiriş, xalqlarni özaro hurmat va hamkorlikka çorlaş, olija-nob maqsadlarni közlaş kabi umuminsoniy tamoyillarga aylangan ğoyalar taşkil etadi. M.m. özligimizni, muqaddas an'-analarimizni anglaş tuyğularini, xa-lqimizning köp asrlar davomida şakllangan ezgu orzularini, jamiyatimiz oldiga qöyilgan oliy maqsad va vazi-falarni ifoda etadi. M.m. har qanday millatçilikdan, boşqa elat va xalqlarni mensimaslik, ularni kamsitiş kayfiyati va qaraşlardan xolidir. U jamiyatimizdagi har qanday insonning e'tiqodi va dunyoqaraşidan qati nazar, ularning barçasini yagona maqsad atrofida birlaştiradigan; xalqimiz va davlatimiz daxlsizligini asraydigan, el-yurtimizni buyuk istiqbol sari çorlaydigan ma'naviy omildir. M.m. haqida gapirganda yana şuni ham nazarda tutiş kerakki, ÖzR Konstitu-siyasi plyuralizm, fikr va qaraşlar erkinligi tamoyillarini töliq ta'minlaydi. ÖzR Konstitutsiyasining 12moddasida «Heç qaysi mafkura davlat mafkurasi sifatida örnatilişi mumkin emas», deyilgan. Mafkurada böşliqqa yöl qöymay, M.m.ni xalqimiz ongiga singdiriş zamon talabidir (yana. q. Istiqlol mafkurasi).

    Ad.: Milliy istiklol ğoyasi: asosiy tu-şunça va tamoyillar, T., 2001.

    Qiyom Nazarov.

    Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

    МИЛЛИЙ МАФКУРА — муайян миллатнинг этноижтимоий бирлик сифатида мавжуд бўлиши ва ривожланишини асослаб берувчи ғоялар ва қарашлар тизими. Кўп ҳолларда М.м.ни битта миллат ёки халқнинг мафкураси деб тушунилмайди, у муайян давлат ёки жамиятнинг умумий мафкураси маъ-носини ҳам англатади. Чунки «миллий» сифати «миллат» сўзидан келиб чиққан бўлиб, фақат муайян этник бирликни эмас, балки муайян «жамият» ёки «давлат» маъносини ҳам ифодалаши мумкин. М.м. тушунчаси ҳам Узбекистонда яшаб, фаолият кўрсатаётган барча миллат вакилларига тегишлидир. М.м.нинг ўзагини Ўзбекистондаги турли миллат ва элат, дин ва эътиқод вакилларини мамлакатимизда озод ва обод ватан барпо этиш учун бирлаштириш, халқларни ўзаро ҳурмат ва ҳамкорликка чорлаш, олижа-ноб мақсадларни кўзлаш каби умуминсоний тамойилларга айланган ғоялар ташкил этади. М.м. ўзлигимизни, муқаддас анъ-аналаримизни англаш туйғуларини, ха-лқимизнинг кўп асрлар давомида шаклланган эзгу орзуларини, жамиятимиз олдига қўйилган олий мақсад ва вази-фаларни ифода этади. М.м. ҳар қандай миллатчиликдан, бошқа элат ва халқларни менсимаслик, уларни камситиш кайфияти ва қарашлардан холидир. У жамиятимиздаги ҳар қандай инсоннинг эътиқоди ва дунёқарашидан қатьи назар, уларнинг барчасини ягона мақсад атрофида бирлаштирадиган; халқимиз ва давлатимиз дахлсизлигини асрайдиган, эл-юртимизни буюк истиқбол сари чорлайдиган маънавий омилдир. М.м. ҳақида гапирганда яна шуни ҳам назарда тутиш керакки, ЎзР Конститу-цияси плюрализм, фикр ва қарашлар эркинлиги тамойилларини тўлиқ таъминлайди. ЎзР Конституциясининг 12моддасида «Ҳеч қайси мафкура давлат мафкураси сифатида ўрнатилиши мумкин эмас», дейилган. Мафкурада бўшлиққа йўл қўймай, М.м.ни халқимиз онгига сингдириш замон талабидир (яна. қ. Истиқлол мафкураси).

    Ад.: Миллий истиклол ғояси: асосий ту-шунча ва тамойиллар, Т., 2001.

    Қиём Назаров.

    Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.