Milliy til
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 549-b. — ziyouz.com
Milliy til — umumiy hudud, iqtisod va ma'naviy boylik b-n birga millatni taşkil etuvçi ijtimoiytarixiy kategoriya. Millatning özaro aloqa vositasi hisoblangan M.t. 2 şaklga ega: ogzaki va yozma. M.t. kabila, elat tillaridan farqlanadi.U, odatda, millatni birlaştirib turuvçi yagona til vazifasini bajaradi. «M.t.» tuşunçasi tilning yaşaş şakllariga aloqadordir, u til mavjudligining alohida turi bölib, mavjudlikning boşqa tur(lar) iga (uruğ, kabila yoki elat tiliga), şuningdek, boşqa M.t.larga qarama-qarşi qöyilişi (mas, özbek tilining qozoq tilidan farqlanişi) mumkin. Har bir millat öz tiliga ega. Ba'zan bir millat bir neça tilga ega bölişi mumkin: belgiyaliklar — bir millat, lekin fransuz va vallon tillarida sözlaşadi. Şveysariyaliklar — yagona millat, lekin ular nemis, fransuz, italyan va retoroman M.t.larida sözla-şadi. Aksinça, bir neça millatlar bir M.t.dan foydalanadilar, xususan, AQŞ, Angliya, Avstraliya va b. inglizça sözlaşuvçi mamlakatlarda ingliz M.t.ining variantlari, ya'ni britaniya ingliz, amerika ingliz, avstraliya ingliz variantlari qöllanadi. M.t.ning hosil bölişi uzoq va murakkab jarayondir. M.t.ning şakllanişidagi eng oliy bosqiç milliy adabiy til hisoblanadi. Biroq M.t. adabiy tildan farkdanib, oğzaki nuqt va xalq şevalarini ham öz içiga oladi.
Abduzuhur Abduazizov.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
МИЛЛИЙ ТИЛ — умумий ҳудуд, иқтисод ва маънавий бойлик б-н бирга миллатни ташкил этувчи ижтимоийтарихий категория. Миллатнинг ўзаро алоқа воситаси ҳисобланган М.т. 2 шаклга эга: огзаки ва ёзма. М.т. кабила, элат тилларидан фарқланади.У, одатда, миллатни бирлаштириб турувчи ягона тил вазифасини бажаради. «М.т.» тушунчаси тилнинг яшаш шаклларига алоқадордир, у тил мавжудлигининг алоҳида тури бўлиб, мавжудликнинг бошқа тур(лар) ига (уруғ, кабила ёки элат тилига), шунингдек, бошқа М.т.ларга қарама-қарши қўйилиши (мас, ўзбек тилининг қозоқ тилидан фарқланиши) мумкин. Ҳар бир миллат ўз тилига эга. Баъзан бир миллат бир неча тилга эга бўлиши мумкин: бельгияликлар — бир миллат, лекин француз ва валлон тилларида сўзлашади. Швейцарияликлар — ягона миллат, лекин улар немис, француз, итальян ва ретороман М.т.ларида сўзла-шади. Аксинча, бир неча миллатлар бир М.т.дан фойдаланадилар, хусусан, АҚШ, Англия, Австралия ва б. инглизча сўзлашувчи мамлакатларда инглиз М.т.ининг вариантлари, яъни британия инглиз, америка инглиз, австралия инглиз вариантлари қўлланади. М.т.нинг ҳосил бўлиши узоқ ва мураккаб жараёндир. М.т.нинг шаклланишидаги энг олий босқич миллий адабий тил ҳисобланади. Бироқ М.т. адабий тилдан фаркданиб, оғзаки нуқт ва халқ шеваларини ҳам ўз ичига олади.
Абдузуҳур Абдуазизов.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.