Minas-jerais
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 556–557-b. — ziyouz.com
Minas-jerais — Braziliyaning jan.-şarqiy qismidagi ştat. Mayd. 588,3 ming km2. Aholisi 17,8 mln. kişi (2000). Ma'muriy markazi — Belu-Orizonti ş. Yirik şaharlari: Juisdi-Fora, Governador-Valadaris, Uberlandiya va b. Braziliya yassitoğligining eng baland (bal. 2890 m, Serrade-Mantikeyra) şarqiy qismini egallagan. M.-J.ning markaziy qismida şim.dan janubga tomon ştatning asosiy mineral resurelari töplangan Serra-du-Espinyasu tizmasi çözilgan. Yirik daryolari San-Fransisku, Riu-Dosi, Riu-Grandi, Paranaiba va b. Ikdimi tropik iqlim, yozi issiq va qişi quruq va iliq. Iyulning örtaça t-rasi 16°, yanv.niki 25°, yillik yoğin şim. va şim.-şarqida 1000—1250 mm dan jan.da 2000 mm gaça. Ösimlik dunyosi sernam doim yaşil toğ tropik örmonlaridan hamda butali örmon va savannalardan iborat. M.-J. iqtisodiy jihatdan ança rivojlangan ştatlardan. Mamlakatning asosiy konçilik (por-tugalça minasgerais — asosiy konlar; ştat nomi şundan) va metallurgiya sanoati rivojlangan r-ni. M.-J. da 17—18-a.larda dastlabki olmos va oltin konlari topilgan. Ştatda radioaktiv elementlarga boy rudalar, boksit, marganets rudalari, sirkon, berill, molibden, nikel, niobiy, tantal, vanadiy, kobalt, grafit, mi-şyak, slyuda, olmos, oltin va b. foydali qazilmalarning yirik zaxiralari bor. Rangli metallurgiya sanoati rivojlangan Oru-Pretu va Posusdikaldas ş.larida alyuminiy işlab çiqariladi. Maşinasozlik, metal-lsozlik, neft kimyosi, sement, oyna-keramika, yoğoçsozlik, kön-poyabzal sanoati korxonalari bor. Oziq-ovqat va töqimaçilik sanoati rivojlangan. Q.x.da dehqonçilik yetakçi tarmoq. Asosiy ekinlari: şoli, makkajöxori, dukkaklilar, maniok, jan.-şarqida — kofe, şakarqamiş, tamaki, sitrus mevalar. Çorvaçilik rivojlangan. San-Fransisku va uning irmoqlarida kema katnaydi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
МИНАС-ЖЕРАИС — Бразилиянинг жан.-шарқий қисмидаги штат. Майд. 588,3 минг км2. Аҳолиси 17,8 млн. киши (2000). Маъмурий маркази — Белу-Оризонти ш. Йирик шаҳарлари: Жуисди-Фора, Говернадор-Валадарис, Уберландия ва б. Бразилия ясситоғлигининг энг баланд (бал. 2890 м, Серраде-Мантикейра) шарқий қисмини эгаллаган. М.-Ж.нинг марказий қисмида шим.дан жанубга томон штатнинг асосий минерал ресурелари тўпланган Серра-ду-Эспиньясу тизмаси чўзилган. Йирик дарёлари Сан-Франсиску, Риу-Доси, Риу-Гранди, Паранаиба ва б. Икдими тропик иқлим, ёзи иссиқ ва қиши қуруқ ва илиқ. Июлнинг ўртача т-раси 16°, янв.ники 25°, йиллик ёғин шим. ва шим.-шарқида 1000—1250 мм дан жан.да 2000 мм гача. Ўсимлик дунёси сернам доим яшил тоғ тропик ўрмонларидан ҳамда бутали ўрмон ва саванналардан иборат. М.-Ж. иқтисодий жиҳатдан анча ривожланган штатлардан. Мамлакатнинг асосий кончилик (пор-тугалча minasgerais — асосий конлар; штат номи шундан) ва металлургия саноати ривожланган р-ни. М.-Ж. да 17—18-а.ларда дастлабки олмос ва олтин конлари топилган. Штатда радиоактив элементларга бой рудалар, боксит, марганец рудалари, циркон, берилл, молибден, никель, ниобий, тантал, ванадий, кобальт, графит, ми-шьяк, слюда, олмос, олтин ва б. фойдали қазилмаларнинг йирик захиралари бор. Рангли металлургия саноати ривожланган Ору-Прету ва Посусдикалдас ш.ларида алюминий ишлаб чиқарилади. Машинасозлик, метал-лсозлик, нефть кимёси, цемент, ойна-керамика, ёғочсозлик, кўн-пойабзал саноати корхоналари бор. Озиқ-овқат ва тўқимачилик саноати ривожланган. Қ.х.да деҳқончилик етакчи тармоқ. Асосий экинлари: шоли, маккажўхори, дуккаклилар, маниок, жан.-шарқида — кофе, шакарқамиш, тамаки, цитрус мевалар. Чорвачилик ривожланган. Сан-Франсиску ва унинг ирмоқларида кема катнайди.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.