Mineral resurslar

Mineral resurslar - alohida region (hududlar)da geologik izlaniş va razvedka natijasida aniqlangan foydali qazilmalar majmui. M.r. qayta tiklanmaydigan tabiiy resurslardir. Ularning özlaştirişga tayyorlangan qismi mineral xom aşyo bazasi hisoblanadi. Konçilik va geol.da M.r. deb Yer ka'rida foydali qazilmalar sifatida aniqlangan va sanoat ahamiyatiga ega böla oladigan boyliklarga aytiladi.

M.r. işlatilişiga qarab turlarga ajratiladi: yoqilği va energetika (neft, tabiiy gaz, kumir, slanetslar, torf, uran rudalari); kora metallar rudasi (temir, marganets, xrom va b.); rangli va legirlovçi metallar rudasi (alyuminiy, mis, qörğoşin, pyx, nikel, kobalt, volfram, molibden, qalay, surma, simob va b.); noyob va nodir metallar rudasi; konçilikkimyo sanoati xom aşyosi (fosforitlar, apatitlar, kaliy va b. tuzlar, oltingugurt va uning birikmalari, brom va yod tarkibli eritmalar, barit, flyuorit va b.); zebu ziynat buyumlari yasaşga işlatiladigan qimmatbaho toşlar; noruda sanoat xom aşyosi (slyuda, grafit, asbest, talk, kvars va b.); noruda quriliş materiallari (sement va şişa sanoati xom aşyosi, marmar, granit, şifer slanetslar, tuf, bazalt, gillar); mineral suvlar (yer osti tuzli, çuçuk, minerallaşgan, şu jumladan, balneologik va termal va b. suvlar). Ba'zi M.r. turlari bir neçta sanoat sohasida qöllanilişi mumkin. Jamiyatning ehtiyoji, texnika va tex-nologiyalarni rivojlaniş darajasiga qarab M.r. tarkibi va miqdori özgaruvçan böladi. M.r. mikdori aniqlangan va başorat qilingan foydali kazilmalar zaxiralari b-n baholanadi.

Özbekiston M.r.ga boy. Oltin va b. rangli va nodir metallar rudasi, neft va tabiiy gaz, kumir, marmar, granit, mineral suvlar va h.k. zaxiralarini sanoat miqyosida özlaştirişi mamlakat ehtiyojini köp yillar mobaynida ta'minlaydi. M.r.ning kayta tiklanmaslik xususiyati ulardan ratsi-onal foydalanişni, qazib olib kayta işlaş jarayonlarida nobudgarçilikni kamaytirişni taqozo etadi.