Mingboşi
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 559-b. — ziyouz.com
Mingboşi — harbiy ma'muriy mansab; 1) ming kişidan taşkil topgan harbiy qism qömondoni. Turk xoqonligi, qoraxoniylar, temuriylar armiyasida mingbegi. M. tuğ, karnay, soyabon va çodirga ega bölgan. Du-bulğa, zirh, sovut, nayza, qiliç, sadoq va öq-yoy b-n ta'minlangan, önboşi, yuzboşilar M.ga böysungan. M.ning noibi — örinbosari bölgan. Amir Temur qöşinida yuzta M. harbiy qismlarga sardorlik qilgan, jangda zafar quçgan. M., viloyat voliysi mansabi b-n taqdirlangan; 2) Örta Osiyo xonliklarida harbiyma'muriy mansab. Qöqon xonligida xondan keyingi 2-oliy mansab. Asosan, harbiy işlarga mutasaddilik qilgan. Xiva xonligitsi saroydagi eng kiçik amaldor; 3) Eron va Xurosonda 18-a.da M. harbiy sardor, turkmanlarda kabila boşliği; 4) Örta Osiyoning ruslar tomonidan bosib olinişi arafasida Toşkent, Oqmaçit (hoz. Qizil-örda) singari şahar hokimlari. Key-inçalik M. Toşkent dahalari boşliqlari. Daha M.si aholi tomonidan saylanib, viloyat hokimi tomonidan tasdiqlangan. 19-a. oxiriga kelib M. şaharda tijorat işlarini nazorat qiluvçi kiçik mansab egasiga aylangan; 5) 20-a.ning 20-y.larida M. Özbekistonda bir yoki bir neça qişloq birlaşuvidan taşkil topgan ma'muriy idora boşliği sifatida faoliyat körsatgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
МИНГБОШИ — ҳарбий маъмурий мансаб; 1) минг кишидан ташкил топган ҳарбий қисм қўмондони. Турк хоқонлиги, қорахонийлар, темурийлар армиясида мингбеги. М. туғ, карнай, соябон ва чодирга эга бўлган. Ду-булға, зирҳ, совут, найза, қилич, садоқ ва ўқ-ёй б-н таъминланган, ўнбоши, юзбошилар М.га бўйсунган. М.нинг ноиби — ўринбосари бўлган. Амир Темур қўшинида юзта М. ҳарбий қисмларга сардорлик қилган, жангда зафар қучган. М., вилоят волийси мансаби б-н тақдирланган; 2) Ўрта Осиё хонликларида ҳарбиймаъмурий мансаб. Қўқон хонлигида хондан кейинги 2-олий мансаб. Асосан, ҳарбий ишларга мутасаддилик қилган. Хива хонлигици саройдаги энг кичик амалдор; 3) Эрон ва Хуросонда 18-а.да М. ҳарбий сардор, туркманларда кабила бошлиғи; 4) Ўрта Осиёнинг руслар томонидан босиб олиниши арафасида Тошкент, Оқмачит (ҳоз. Қизил-ўрда) сингари шаҳар ҳокимлари. Кей-инчалик М. Тошкент даҳалари бошлиқлари. Даҳа М.си аҳоли томонидан сайланиб, вилоят ҳокими томонидан тасдиқланган. 19-а. охирига келиб М. шаҳарда тижорат ишларини назорат қилувчи кичик мансаб эгасига айланган; 5) 20-а.нинг 20-й.ларида М. Ўзбекистонда бир ёки бир неча қишлоқ бирлашувидан ташкил топган маъмурий идора бошлиғи сифатида фаолият кўрсатган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.