Mingdevona
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 561-b. — ziyouz.com
Mingdevona (Hyoscyamus L.) tomatdoşlar oilasiga mansub ösimliklar turkumi. Böyi 1,5 m gaça. Po-yasi şoxlangan, sertuk. Birinçi yili uzun bandli ildiz böğiz, töpbarg, ikkinçi yili poya ösib çiqadi. Poyadagi barglari tuxumsimon, 3—7 bölakli, bandsiz, ketma-ket joylaşgan. Gullari sarğiş, uçi keng, poya uçida töpgul hosil qiladi. Mevasi ikki xonali, köp uruğli, közaçasimon kösakça. Örta Osiyo, Sibir, Kavkaz, Uzoq Şarqda tarqalgan. Özbekistonda 2 turi (turkman va qora M.) bor, köproq qora M. (zaharli begona öt) uçraydi. M. yöl yoqalarida, ötloq va partov yerlarda, ekinzorlarda ösadi. Bargi tarkibida giossiamin, atropin, skopolamin va b. zaharli alkaloidlar bor. Barg ekstrakti va uruğining moyi bod, asab kasalliklarida oğriq qoldiruvçi dori sifatida işlatiladi. Doridarmon tayyorlaş uçun maxsus ekiladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
МИНГДЕВОНА (Hyoscyamus L.) томатдошлар оиласига мансуб ўсимликлар туркуми. Бўйи 1,5 м гача. По-яси шохланган, сертук. Биринчи йили узун бандли илдиз бўғиз, тўпбарг, иккинчи йили поя ўсиб чиқади. Поядаги барглари тухумсимон, 3—7 бўлакли, бандсиз, кетма-кет жойлашган. Гуллари сарғиш, учи кенг, поя учида тўпгул ҳосил қилади. Меваси икки хонали, кўп уруғли, кўзачасимон кўсакча. Ўрта Осиё, Сибирь, Кавказ, Узоқ Шарқда тарқалган. Ўзбекистонда 2 тури (туркман ва қора М.) бор, кўпроқ қора М. (заҳарли бегона ўт) учрайди. М. йўл ёқаларида, ўтлоқ ва партов ерларда, экинзорларда ўсади. Барги таркибида гиосциамин, атропин, скополамин ва б. заҳарли алкалоидлар бор. Барг экстракти ва уруғининг мойи бод, асаб касалликларида оғриқ қолдирувчи дори сифатида ишлатилади. Доридармон тайёрлаш учун махсус экилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.