Mingtepa
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 561–562-b. — ziyouz.com
Mingtepa — köhna şahar xarobasi (mil. av. 3 — mil. 5-a.). Andijon viloyati, Marhamat tumani markaziga tutaşib ketgan yodgorlik. Xitoy yozma manbalaridagi Erşi ş. b-n aynan deb taxmin etiladi. 1940—50 y.larda A. N. Bernştam, Yu. A. Zadneprovskiy, keyinçalik (90-y.larda) Özbekiston FA Arxeologiya in-tining Fargona otryadi (B. Matboboyev) arxeologik tekşiriş işlari olib borgan. M. içki va taşki şahardan iborat bölib, mustahkam mudofaa devorlari b-n örab olingan. Hozir faqat içki şaharni (38 ga) tört tomondan qurşagan mudofaa devori saqlanib qolgan. M.dagi tepaliklar soni 52 ta. Içki şaharning şim.-ğarb tomonidagi markaziy tepalikning madaniy qatlami 10 m dan ortiq. Eng quyi qatlam mil. av. 3—2-a.larga oid. Tepalikdan 5 m qalinlikdagi platforma (tagkursi) ustida qurilgan inşoot qoldiqlari çiqqan. Mutaxassislar fikriça, bu tepalik şahar arki bölgan. M. mudofaa devorining har 38—40 m masofasida kuzatuv minorasi örnatilib, uning uz. 18 m, eni 9 m, bal. 3—4 m ga yetgan. Minora örtasida şinaklar b-n ta'minlangan xona joylaşib, unda sokçilar yaşagan. Burjlarni özaro tutaştirib turgan mudofaa devorining qalinligi quyi qismida 7 m, yuqorida 4 m, bal. 4 m ga yetgan. Devor va burj, asosan, yaxşi pişirilgan paxsa va xom ğiştlardan tiklangan. Devor taşqarisida xandaqlar qazilgan. Qadimda M. örnida bölgan Erşi ş.ni xitoyliklar bir neça marta qamal qilib, işğol eta olmaganlar (q. Erşi mudo-faasi).
Ad.: Bernştam A. N., Istoriko-arxeologiçeskiye oçerki Tyan-Şana i Pamiro-Alaya, M.— L., 1952; Özbekiston davlatçiligi tarixi oçerklari, T., 2001.
Boqijon Matboboyev.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
МИНГТЕПА — кўҳна шаҳар харобаси (мил. ав. 3 — мил. 5-а.). Андижон вилояти, Марҳамат туманы марказига туташиб кетган ёдгорлик. Хитой ёзма манбаларидаги Эрши ш. б-н айнан деб тахмин этилади. 1940—50 й.ларда А. Н. Бернштам, Ю. А. Заднепровский, кейинчалик (90-й.ларда) Ўзбекистон ФА Археология ин-тининг Фаргона отряди (Б. Матбобоев) археологик текшириш ишлари олиб борган. М. ички ва ташки шаҳардан иборат бўлиб, мустаҳкам мудофаа деворлари б-н ўраб олинган. Ҳозир фақат ички шаҳарни (38 га) тўрт томондан қуршаган мудофаа девори сақланиб қолган. М.даги тепаликлар сони 52 та. Ички шаҳарнинг шим.-ғарб томонидаги марказий тепаликнинг маданий қатлами 10 м дан ортиқ. Энг қуйи қатлам мил. ав. 3—2-а.ларга оид. Тепаликдан 5 м қалинликдаги платформа (тагкурси) устида қурилган иншоот қолдиқлари чиққан. Мутахассислар фикрича, бу тепалик шаҳар арки бўлган. М. мудофаа деворининг ҳар 38—40 м масофасида кузатув минораси ўрнатилиб, унинг уз. 18 м, эни 9 м, бал. 3—4 м га етган. Минора ўртасида шинаклар б-н таъминланган хона жойлашиб, унда сокчилар яшаган. Буржларни ўзаро туташтириб турган мудофаа деворининг қалинлиги қуйи қисмида 7 м, юқорида 4 м, бал. 4 м га етган. Девор ва бурж, асосан, яхши пиширилган пахса ва хом ғиштлардан тикланган. Девор ташқарисида хандақлар қазилган. Қадимда М. ўрнида бўлган Эрши ш.ни хитойликлар бир неча марта қамал қилиб, ишғол эта олмаганлар (қ. Эрши мудо-фааси).
Ад.: Бернштам А. Н., Историко-археологические очерки Тянь-Шана и Памиро-Алая, М.— Л., 1952; Ўзбекистон давлатчилиги тарихи очерклари, Т., 2001.
Боқижон Матбобоев.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.