Minorai kalon
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 581-b. — ziyouz.com
Minorai kalon (Katta minora), Arslonxon minorasi — Buxorodagi me'moriy yodgorlik. Muxandis va me'mor Baqo loyihasi asosida Arslonxon qurdirgan (1127). M.k. örnida avval ham minora bölgan, u qulab tuşgaç, hoz.si mustahkam qilib qayta qurilgan. Poydevori toş va maxsus qir qorişmasidan terilgan. Yer sathidan 9 m çu-qur, bal. 50,0 m, kursisi qirrador, tanasi ğölasimon, tepasi gumbazli davra qafasa-köşk b-n boğlangan. Minora yuqoriga ingiçkalaşib boradi va muqarnas b-n tugaydi. Qafasasidagi 16 ravoqli darçalar orqali atrofni kuzatiş mumkin. Tepaga minora içidagi 104 pilpoya aylanma zina orqali çiqiladi. Masjidi kalon tomonidan minoraga ötiladigan köprikça bölgan. M.k.ning özagi ham, bezagi ham çorsi ğişt (27x27x4x5 sm) gançxok lo-yida terilgan. Bezak gişti örniga qarab turli şaklda, sirti silliq pardozlangan. Ustma-ust joylaşgan turli xil handasiy şakldagi bejirim bezakli halqalari ğiştin dandanalar b-n hoşiyalangan. Bezaklar orasida tarixiy va diniy mazmundagi kufiy yozuvlar uçraydi. Muqarnas ostidagi moviy rang sirkor halqalarning har biri turli xil handasiy şaklda bezatilgan (keyinçalik tökilib ketgan). M.k. şu turdagi qad. inşootlar orasida alohida örin tutadi. Şakllarning özaro monandligi va mutanosibligi. handasiy uyğunlik, ajoyib körk va ma-hobatlilik M.k. ga çinakam gözallik bağişlaydi. Tanasi va muqarnaslari ta'mir etilgan (1924). Yer ostidagi asosi (kursisi) usta Oçil Bobomurodov tomonidan oçib ta'mirlangan (1960). Buxoroning 2500 yilligi munosabati b-n M.k.da ta'mirlaş işlari olib borildi (1997). M.k. Buxoro ş.ning noyob va qöhna yodgorlikdari qatoridan markaziy örin egallagan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
МИНОРАИ КАЛОН (Катта минора), Арслонхон минораси — Бухородаги меъморий ёдгорлик. Мухандис ва меъмор Бақо лойиҳаси асосида Арслонхон қурдирган (1127). М.к. ўрнида аввал ҳам минора бўлган, у қулаб тушгач, ҳоз.си мустаҳкам қилиб қайта қурилган. Пойдевори тош ва махсус қир қоришмасидан терилган. Ер сатҳидан 9 м чу-қур, бал. 50,0 м, курсиси қиррадор, танаси ғўласимон, тепаси гумбазли давра қафаса-кўшк б-н боғланган. Минора юқорига ингичкалашиб боради ва муқарнас б-н тугайди. Қафасасидаги 16 равоқли дарчалар орқали атрофни кузатиш мумкин. Тепага минора ичидаги 104 пилпоя айланма зина орқали чиқилади. Масжиди калон томонидан минорага ўтиладиган кўприкча бўлган. М.к.нинг ўзаги ҳам, безаги ҳам чорси ғишт (27x27x4x5 см) ганчхок ло-йида терилган. Безак гишти ўрнига қараб турли шаклда, сирти силлиқ пардозланган. Устма-уст жойлашган турли хил ҳандасий шаклдаги бежирим безакли ҳалқалари ғиштин данданалар б-н ҳошияланган. Безаклар орасида тарихий ва диний мазмундаги куфий ёзувлар учрайди. Муқарнас остидаги мовий ранг сиркор ҳалқаларнинг ҳар бири турли хил ҳандасий шаклда безатилган (кейинчалик тўкилиб кетган). М.к. шу турдаги қад. иншоотлар орасида алоҳида ўрин тутади. Шаклларнинг ўзаро монандлиги ва мутаносиблиги. ҳандасий уйғунлик, ажойиб кўрк ва ма-ҳобатлилик М.к. га чинакам гўзаллик бағишлайди. Танаси ва муқарнаслари таъмир этилган (1924). Ер остидаги асоси (курсиси) уста Очил Бобомуродов томонидан очиб таъмирланган (1960). Бухоронинг 2500 йиллиги муносабати б-н М.к.да таъмирлаш ишлари олиб борилди (1997). М.к. Бухоро ш.нинг ноёб ва қўҳна ёдгорликдари қаторидан марказий ўрин эгаллаган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.