Minsk
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 582-b. — ziyouz.com
Minsk — Belorussiya Respublikasining poytaxti, Minsk viloyati markazi. T.y., avtomobil yöllari tuguni. Aeroport bor. Svisloç daryosining (Berezina irmoği) har ikkala sohilida joylaşgan. Yanv.ning örtaça t-rasi —6,9°, iyulniki 17,8°. Yillik yoğin miqdori 646 mm. Aholisi 1719 ming kişi (1998), asosan, beloruslar, şuningdek, rus, ukrain, polyak va b. millat vakillari ham yaşaydi. M. birinçi marta 1067 y. yilnomalarida «Menesk» şaklida tilga olingan. 12-a. boşlarida Minsk knyazligining ma'muriy markazi, 14-a.da Litva va Polşa qöl ostiga ötdi. 1569 y.dan Minsk voyevodaligining markazi. 1793 y.da Rossiyaga qöşib olindi. 1919 y. 1 yanv.dan Belorussiya şörolar Respublikasi poytaxti. 2jahrn uruşi davrida 80% tupap joy binolari, barça f-ka va z-dlar, elektr st-yalar, ilmiy muassasalar, teatrlar qattiq şikastlandi, ba'zilari yöq bölib ketdi. 1944 y. 3 iyulda M. nemis-faşistlar okkupatsi-yasidan ozod qilindi. 2-jahon uruşida körsatgan mardligi va qahramonligi va şaharning ozod qilinganligi munosabati b-n M.ga qahramon şahar unvoni berildi (1974 y. 26 iyun). M. 1991 y. dan mustaqil Belorussiya Respublikasining poytaxti. Sanoatining yetakçi tarmoği — maşinasozlik va metallsozlik. «MTZ» traktor z-di, avtomobil «Belavto «MAZ» i.ç. birlaşmasi, stanoksozlik, avtomatik liniyalar, motor, podşipnik, isitiş uskunalari, elektrotexnika, sovitkiç, asbobsozlik, elektron-hisoblaş maşinalari, ressor z-dlari faoliyat körsatadi. Kimyo sanoati (tibbiy pre-paratlar, lok-böyoq z-dlari), mebel quriliş materiallari (gips va çinni, kuriliş materiallari va yirik blokli quriliş detallari k-tlari, uysozlik z-dlari), yengil (kamvol va mayin movut k-tlari, kön, tikuvçilik, trikotaj f-kalari), oziq-ovqat sanoatlari korxonalari (göşt, sut, un k-tlari, qandolatpazlik, tamaki f-kalari, non, margarin, pivo z-dlari), poligrafiya k-ti bor. 1984 y.da metropoliten işga tuşirilgan. M.ni mahalliy TETS va b. elektr st-yalar elektr energiya b-n ta'minlaydi. 13 oliy öquv yurti, 29 ilmiy tadqiqot in-ti, 7 teatr, 12 muzey, sanatoriylar bor.
Me'moriy binolardan Hukumat uyi (1930—33), sport saroyi (1966), suv sporti saroyi majmuasi (1965—69) maşhur.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
МИНСК — Белоруссия Республикасининг пойтахти, Минск вилояти маркази. Т.й., автомобиль йўллари тугуни. Аэропорт бор. Свислочь дарёсининг (Березина ирмоғи) ҳар иккала соҳилида жойлашган. Янв.нинг ўртача т-раси —6,9°, июлники 17,8°. Йиллик ёғин миқдори 646 мм. Аҳолиси 1719 минг киши (1998), асосан, белоруслар, шунингдек, рус, украин, поляк ва б. миллат вакиллари ҳам яшайди. М. биринчи марта 1067 й. йилномаларида «Менеск» шаклида тилга олинган. 12-а. бошларида Минск князлигининг маъмурий маркази, 14-а.да Литва ва Польша қўл остига ўтди. 1569 й.дан Минск воеводалигининг маркази. 1793 й.да Россияга қўшиб олинди. 1919 й. 1 янв.дан Белоруссия шўролар Республикаси пойтахти. 2жаҳрн уруши даврида 80% туpap жой бинолари, барча ф-ка ва з-длар, электр ст-ялар, илмий муассасалар, театрлар қаттиқ шикастланди, баъзилари йўқ бўлиб кетди. 1944 й. 3 июлда М. немис-фашистлар оккупаци-ясидан озод қилинди. 2-жаҳон урушида кўрсатган мардлиги ва қаҳрамонлиги ва шаҳарнинг озод қилинганлиги муносабати б-н М.га қаҳрамон шаҳар унвони берилди (1974 й. 26 июнь). М. 1991 й. дан мустақил Белоруссия Республикасининг пойтахти. Саноатининг етакчи тармоғи — машинасозлик ва металлсозлик. «МТЗ» трактор з-ди, автомобиль «Белавто «МАЗ» и.ч. бирлашмаси, станоксозлик, автоматик линиялар, мотор, подшипник, иситиш ускуналари, электротехника, совиткич, асбобсозлик, электрон-ҳисоблаш машиналари, рессор з-длари фаолият кўрсатади. Кимё саноати (тиббий пре-паратлар, лок-бўёқ з-длари), мебель қурилиш материаллари (гипс ва чинни, курилиш материаллари ва йирик блокли қурилиш деталлари к-тлари, уйсозлик з-длари), енгил (камвол ва майин мовут к-тлари, кўн, тикувчилик, трикотаж ф-калари), озиқ-овқат саноатлари корхоналари (гўшт, сут, ун к-тлари, қандолатпазлик, тамаки ф-калари, нон, маргарин, пиво з-длари), полиграфия к-ти бор. 1984 й.да метрополитен ишга туширилган. М.ни маҳаллий ТЭЦ ва б. электр ст-ялар электр энергия б-н таъминлайди. 13 олий ўқув юрти, 29 илмий тадқиқот ин-ти, 7 театр, 12 музей, санаторийлар бор.
Меъморий бинолардан Ҳукумат уйи (1930—33), спорт саройи (1966), сув спорти саройи мажмуаси (1965—69) машҳур.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.