Miriy

Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 606–607-b. — ziyouz.com

Miriy (taxallusi; asl ism-şarifi Oçildimurod Ne'matilla öğli) (1830 — Kattaqörğon—1899) — şoir va xattot. Kattaqörğondagi Naqibxöja va Buxoro madrasalarida öqigan. Kalliqörğon mavzeida qozilik qilgan (1888). M.ning mukammal devoni, ikkita bayozi, qator epik asarlari saqlangan. M. ijodining asosiy qismini uning dostonlari egallaydi. «Ra'no va Zebo» (1884) dostonini forsiyda yozgan. M. tarixiy voqealar asosida romantik uslubda «Qissai Salim Javhariy» (1887), «Rustam va Suhrob» (1898), «Majdiddin va Faxruniso» (1899) dostonlarida adolatli tuzum, farovon turmuş, komil inson haqidagi ilğor fikrlari aks etgan. «Gulnoma», «Çoynoma» kabi masnaviylarida hayot haqidagi falsafiy-estetik qaraşlari öz ifodasini topgan.

M. Firdavsiy «Şohnomasi»ning bir qismini va Husayn Voiz Koşifiyning «Anvori Suxayliy» asarini şe'riy yölda turkiyga tarjima qilgan. Navoiy, Jomiy, Sa'diy va b. şoirlarning ayrim asarlarini nasx va nasta'liq xatlarida köçirgan.

M. ğazallarida hayot ziddiyatlari, turmuşdagi tartibsizliklar, nohaqliklarni tasvirlagan. Hajviy şe'rlarida esa riyokor qozilar va mirşablarni foş etgan. Şoir lirikasi, hajviyoti va epik asarlari yuksak badiiy xususiyatlari b-n ajralib turadi. M. asarlari Özbekiston FA Şarqşunoslik in-ti, SamDUning asosiy kutubxonasi fondlarida saqlanadi.

As: Tanlangan asarlar, T., 1965.

Ad.: Abdullayev V., Valixöjayev B., Miriy va uning zamondoşlari, T., 1977; Orzibekov R., Miriy. XIX asr özbek adabiyoti tarixiga doyr materiallar, Samarqand, 1985.

Begali Qosimov.

Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

МИРИЙ (тахаллуси; асл исм-шарифи Очилдимурод Неъматилла ўғли) (1830 — Каттақўрғон—1899) — шоир ва хаттот. Каттақўрғондаги Нақибхўжа ва Бухоро мадрасаларида ўқиган. Каллиқўрғон мавзеида қозилик қилган (1888). М.нинг мукаммал девони, иккита баёзи, қатор эпик асарлари сақланган. М. ижодининг асосий қисмини унинг достонлари эгаллайди. «Раъно ва Зебо» (1884) достонини форсийда ёзган. М. тарихий воқеалар асосида романтик услубда «Қиссаи Салим Жавҳарий» (1887), «Рустам ва Суҳроб» (1898), «Маждиддин ва Фахрунисо» (1899) достонларида адолатли тузум, фаровон турмуш, комил инсон ҳақидаги илғор фикрлари акс этган. «Гулнома», «Чойнома» каби маснавийларида ҳаёт ҳақидаги фалсафий-эстетик қарашлари ўз ифодасини топган.

М. Фирдавсий «Шоҳномаси»нинг бир қисмини ва Ҳусайн Воиз Кошифийнинг «Анвори Сухайлий» асарини шеърий йўлда туркийга таржима қилган. Навоий, Жомий, Саъдий ва б. шоирларнинг айрим асарларини насх ва настаълиқ хатларида кўчирган.

М. ғазалларида ҳаёт зиддиятлари, турмушдаги тартибсизликлар, ноҳақликларни тасвирлаган. Ҳажвий шеърларида эса риёкор қозилар ва миршабларни фош этган. Шоир лирикаси, ҳажвиёти ва эпик асарлари юксак бадиий хусусиятлари б-н ажралиб туради. М. асарлари Ўзбекистон ФА Шарқшунослик ин-ти, СамДУнинг асосий кутубхонаси фондларида сақланади.

Ас: Танланган асарлар, Т., 1965.

Ад.: Абдуллаев В., Валихўжаев Б., Мирий ва унинг замондошлари, Т., 1977; Орзибеков Р., Мирий. XIX аср ўзбек адабиёти тарихига дойр материаллар, Самарқанд, 1985.

Бегали Қосимов.

Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.