Mirmulla Şermuhamedov
Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 112-b. — ziyouz.com
Şermuhamedov Mirmulla (1886, Toşkeyt —1923.24.9) — şoir va yozuvçi, teatr tanqidçisi, tarjimrn. Beklarbegi madrasasida, rustuzem maktabida tahsil olgan. Ş. jurnalistlik faoliyatini «Turkiston viloyatining gazeti»da boşlagan, «Sadoyi Turkiston», «Sadoyi Farğona», «Iştirokiyun», «Qizil bayroq» gaz.larida xabar, maqola, şe'r, hikoya va tanqidiy maqolalari bilan davom ettirgan. U matbuotda «Mirmulla», «Bir musulmon», «Mirmulla Şermuhammad» taxalluslarini qöllagan.
Ş. özbek adabiyotida ilk bor Yevropa yozuvçilari usulida ixçam hikoyalar yozgan. Uning «Umidli minutlarim» «Bugun bayram edi», «Paranji» hikoyalarida tuşkunlik ruhi kuçli bölsada, ammo milliyligi, turmuşni badiiy, haqqoniy tasvirlaşi, tili va uslubining ravonligi, fikrining aniq yönalgani bilan ajralib turadi.
Ş. özbek matbuotida malakali teatr tanqidçiligini boşlab bergan munaqqid. «Boy ila xizmatçi», «Hurriyat qahramoni», «Yomon odat yoxud yoş xo. tin kasofati», «Zaharli hayot», «Tuhmatçilar jazosi», «Andalusning sönggi kunlari» taqrizlarida milliy aktyorlik, rejissyorlik san'atiga, dramaturgiyaga xolisona baho bergan. Uning taqrizlari orqali dramaturg Abdurahmon Ismoilzoda ijodi namunalari, Mannon Uyğurning ilk aktyorlik va rejissyorlik faoliyati haqidagi ma'lumotlar bizgaça yetib kelgan.
Ş. dublyaj san'atiga asos solgan tarjimondir. «Turon» kinoteatrida namoyiş etilgan filmlarni rus tilidan özbek tiliga bevosita tarjima qilib turgan.
Sirojiddin Ahmedov.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ШЕРМУҲАМЕДОВ Мирмулла (1886, Тошкейт —1923.24.9) — шоир ва ёзувчи, театр танқидчиси, таржимрн. Бекларбеги мадрасасида, рустузем мактабида таҳсил олган. Ш. журналистлик фаолиятини «Туркистон вилоятининг газети»да бошлаган, «Садойи Туркистон», «Садойи Фарғона», «Иштирокиюн», «Қизил байроқ» газ.ларида хабар, мақола, шеър, ҳикоя ва танқидий мақолалари билан давом эттирган. У матбуотда «Мирмулла», «Бир мусулмон», «Мирмулла Шермуҳаммад» тахаллусларини қўллаган.
Ш. ўзбек адабиётида илк бор Европа ёзувчилари усулида ихчам ҳикоялар ёзган. Унинг «Умидли минутларим» «Бугун байрам эди», «Паранжи» ҳикояларида тушкунлик руҳи кучли бўлсада, аммо миллийлиги, турмушни бадиий, ҳаққоний тасвирлаши, тили ва услубининг равонлиги, фикрининг аниқ йўналгани билан ажралиб туради.
Ш. ўзбек матбуотида малакали театр танқидчилигини бошлаб берган мунаққид. «Бой ила хизматчи», «Ҳуррият қаҳрамони», «Ёмон одат ёхуд ёш хо. тин касофати», «Заҳарли ҳаёт», «Туҳматчилар жазоси», «Андалуснинг сўнгги кунлари» тақризларида миллий актёрлик, режиссёрлик санъатига, драматургияга холисона баҳо берган. Унинг тақризлари орқали драматург Абдураҳмон Исмоилзода ижоди намуналари, Маннон Уйғурнинг илк актёрлик ва режиссёрлик фаолияти ҳақидаги маълумотлар бизгача етиб келган.
Ш. дубляж санъатига асос солган таржимондир. «Турон» кинотеатрида намойиш этилган фильмларни рус тилидан ўзбек тилига бевосита таржима қилиб турган.
Сирожиддин Аҳмедов.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.