Mirzaçöl tumani
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 601-b. — ziyouz.com
Mirzaçöl tumani - Jizzax viloyatidagi tuman. 1967 y. 9 yanv.da taşkil etilgan. Şim.dan Qozoğiston, şim.- şarqdan Sirdaryo viloyati, jan. dan Jizzax viloyatining Döstlik, ğarbdan Foriş, Arnasoy tumanlari b-n çegaradoş. Mayd. 0,42 ming km2. Aholisi 49 ming kişi (2002). M.t.da 1 şahar (Gagarin),7 qişloq fuqarolari yiğini (Boğbon, Ipakyöli, Mirzadala, Paxtazor, Toşkent, Yangidala, Özbekiston) bor. Markazi Gagarin ş.
Tabiati. M.t. relyefi pastgekislikdan iborat. Iklimi keskin kontinental, quruq, qişda sovuq, yozi issiq. Örtaça t-ra yanv.da —1,5°, iyulda 30°; minimal t-ra —30° (yanv.da), maksimal t-ra 42° (iyulda). Vegetatsiya davri 224 kun. Yiliga örtaça 240 mm yoğin yoğadi. Tuproği oç böz va şörxok tuproq. Yovvoyi ösimliklardan qönğir-boş, şuvoq, yantoq, şöra, rang, iloq, qiyoq, qamiş, ituzum, quşqönmas, şamak, yulğun, yovvoyi jiyda, terak, tol va b. ösadi. Yovvoyi hayvonlardan quyon, tuvaloq, tulki, çiyaböri; kemiruvçilardan kalamuş, yumronqoziq, dala siçqoni; sudraluvçilardan toşbaqa, ilon, kaltakesak, quşlardan çöl bur-guti, yovvoyi ördak bor.
Xöjaligi. Tuman xöjaligi, asosan, q.x.ga ixtisoslaşgan. Sanoat, transport, aloqa, quriliş korxonalari faoliyat körsatadi. Paxtaçilik, ğallaçilik, boğdorçilik, çorvaçilik b-n şuğullaniladi. Tumanda kiçik, xususiy korxonalar mavjud. M.t.ning jami ekin mayd. 28,2 ming ga, şundan 13,8 ming ga paxta, 11 ming ga boşoqli don, 1,2 ming ga dukkakli ekinlar, 321 ga maydonga poliz ekinlari ekiladi. Dehqon-fermer, jamoa, bördoqiçilik hamda 9 şirkat xöjaligi bor. Tuman hududidan magistral t.y. ötgan. Sirdaryo — Jizzax, Qozoğistonning Yettisoy tumani — Paxtakor, Guliston — Gagarin avtomobil yöllari mavjud. Tuman şirkat va şaxsiy xöjaliklarida qoramol, qöy va eçki, parranda boqiladi.
M.t.da avtokorxona, paxta tozalaş z-di, ijara korxonasi, aksiyadorlik jamiyatlar, savdo, madaniy va maişiy xizmat körsatiş şoxobçalari bor. 18 umumiy ta'lim maktabi (4200 ga yaqin öquvçi), litsey, kollej, 11 klub, 11 kutubxona, 4 madaniyat va istirohat boği, 7 stadion, yodgorlik monumentlari mavjud. 4 kasalxona, 3 nodavlat tibbiy muassasa, 5 qişloq vraçlik ambulatoriyasi, 2 feldşer-akuşerlik punkti, 10 dorixona faoliyat körsatmoqda.
1968 y.dan «Mirzaçöl ovozi» (avvalgi «Döstlik») gaz. çiqariladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
МИРЗАЧЎЛ ТУМАНИ - Жиззах вилоятидаги туман. 1967 й. 9 янв.да ташкил этилган. Шим.дан Қозоғистон, шим.- шарқдан Сирдарё вилояти, жан. дан Жиззах вилоятининг Дўстлик, ғарбдан Фориш, Арнасой туманлари б-н чегарадош. Майд. 0,42 минг км2. Аҳолиси 49 минг киши (2002). М.т.да 1 шаҳар (Гагарин),7 қишлоқ фуқаролари йиғини (Боғбон, Ипакйўли, Мирзадала, Пахтазор, Тошкент, Янгидала, Ўзбекистон) бор. Маркази Гагарин ш.
Табиати. М.т. рельефи пастгекисликдан иборат. Иклими кескин континентал, қуруқ, қишда совуқ, ёзи иссиқ. Ўртача т-ра янв.да —1,5°, июлда 30°; минимал т-ра —30° (янв.да), максимал т-ра 42° (июлда). Вегетация даври 224 кун. Йилига ўртача 240 мм ёғин ёғади. Тупроғи оч бўз ва шўрхок тупроқ. Ёввойи ўсимликлардан қўнғир-бош, шувоқ, янтоқ, шўра, ранг, илоқ, қиёқ, қамиш, итузум, қушқўнмас, шамак, юлғун, ёввойи жийда, терак, тол ва б. ўсади. Ёввойи ҳайвонлардан қуён, тувалоқ, тулки, чиябўри; кемирувчилардан каламуш, юмронқозиқ, дала сичқони; судралувчилардан тошбақа, илон, калтакесак, қушлардан чўл бур-гути, ёввойи ўрдак бор.
Хўжалиги. Туман хўжалиги, асосан, қ.х.га ихтисослашган. Саноат, транспорт, алоқа, қурилиш корхоналари фаолият кўрсатади. Пахтачилик, ғаллачилик, боғдорчилик, чорвачилик б-н шуғулланилади. Туманда кичик, хусусий корхоналар мавжуд. М.т.нинг жами экин майд. 28,2 минг га, шундан 13,8 минг га пахта, 11 минг га бошоқли дон, 1,2 минг га дуккакли экинлар, 321 га майдонга полиз экинлари экилади. Деҳқон-фермер, жамоа, бўрдоқичилик ҳамда 9 ширкат хўжалиги бор. Туман ҳудудидан магистрал т.й. ўтган. Сирдарё — Жиззах, Қозоғистоннинг Еттисой тумани — Пахтакор, Гулистон — Гагарин автомобиль йўллари мавжуд. Туман ширкат ва шахсий хўжаликларида қорамол, қўй ва эчки, парранда боқилади.
М.т.да автокорхона, пахта тозалаш з-ди, ижара корхонаси, акциядорлик жамиятлар, савдо, маданий ва маиший хизмат кўрсатиш шохобчалари бор. 18 умумий таълим мактаби (4200 га яқин ўқувчи), лицей, коллеж, 11 клуб, 11 кутубхона, 4 маданият ва истироҳат боғи, 7 стадион, ёдгорлик монументлари мавжуд. 4 касалхона, 3 нодавлат тиббий муассаса, 5 қишлоқ врачлик амбулаторияси, 2 фельдшер-акушерлик пункти, 10 дорихона фаолият кўрсатмоқда.
1968 й.дан «Мирзачўл овози» (аввалги «Дўстлик») газ. чиқарилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.