Mirzaterak
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 598–599-b. — ziyouz.com
Mirzaterak MIRZATERAK, afğon teragi — terak turi. Özbekistonda, ayniqsa Farğona vodiysida keng tarqalgan, faqat madaniy holda östiriladi. Taxmin qilinişiça, uning vatani Afğoniston va Himolay toğlari hisoblanadi. Bu yerlarda M. tabiiy hodda ösadi. Şox-şabbasi urçuqsimon, böyi 40 m gaça yetadi. Tanasi va şoxlarining pöstloği silliq, şoxlari ingiçka, yuqoriga qarab ötkir burçak hosil qilib, tanasiga yopişgan holda ösadi. Barglari rombsimon, uz. 5—7 sm gaça, uç tomoni qisqa, çetlari arra tişli. Issiq-sevar va uç tomoni fototropizm xususiyatiga ega, boşqa teraklarga qaraganda qalin östiriladi. Uruğçi kuçalalarining uz. 5—7 sm, rangi yaşil, ğovak, yöğonligi 1 sm atrofida. Çangçi kuçalalari esa 5 sm gaça uzunlikda. Mart—apr. oylarida gullab, uruğlari 30—40 kunda pişib yetiladi. 1000 dona uruğining oğirligi 1 — 1,2 g keladi. Ildizi kuçli, toşloq yerlarda ösişga yaxşi moslaşgan. Tomorqalarda gektar boşiga 10 ming tup va undan ham qalinroq qilib ekiş mumkin. M. terakzorlarda 3x3 m yoki 2x4 m qilib ekiladi. Qatorlab ekilganda köçatlar orasi 1,0— 1,5 m bölişi kerak.
Abduşukur Xonazarov.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
МИРЗАТЕРАК, афғон тераги — терак тури. Ўзбекистонда, айниқса Фарғона водийсида кенг тарқалган, фақат маданий ҳолда ўстирилади. Тахмин қилинишича, унинг ватани Афғонистон ва Ҳимолай тоғлари ҳисобланади. Бу ерларда М. табиий ҳодда ўсади. Шох-шаббаси урчуқсимон, бўйи 40 м гача етади. Танаси ва шохларининг пўстлоғи силлиқ, шохлари ингичка, юқорига қараб ўткир бурчак ҳосил қилиб, танасига ёпишган ҳолда ўсади. Барглари ромбсимон, уз. 5—7 см гача, уч томони қисқа, четлари арра тишли. Иссиқ-севар ва уч томони фототропизм хусусиятига эга, бошқа теракларга қараганда қалин ўстирилади. Уруғчи кучалаларининг уз. 5—7 см, ранги яшил, ғовак, йўғонлиги 1 см атрофида. Чангчи кучалалари эса 5 см гача узунликда. Март—апр. ойларида гуллаб, уруғлари 30—40 кунда пишиб етилади. 1000 дона уруғининг оғирлиги 1 — 1,2 г келади. Илдизи кучли, тошлоқ ерларда ўсишга яхши мослашган. Томорқаларда гектар бошига 10 минг туп ва ундан ҳам қалинроқ қилиб экиш мумкин. М. теракзорларда 3x3 м ёки 2x4 м қилиб экилади. Қаторлаб экилганда кўчатлар ораси 1,0— 1,5 м бўлиши керак.
Абдушукур Хоназаров.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.