Mirzo Muhammad Zamon
Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 921-b. — ziyouz.com
Muhammad Zamon Mirzo (1496— 1539) — Husayn Boyqaronşnt nabirasi, Badiuzzamonning 2-öğli. 1506 y. Damğon uçun bölgan jangda amakisi Faridun Xusayn mirzo b-n Şapboniyxonga asir tuşib qolgan, lekin Şayboniyxon ularni qöyib yuborgan. 1506 y. maydan Balx va uning viloyatiga egalik qiliş uçun amir Örda Şayx b-n kuraşgan. Biroq, Örda Şayx Balxni Boburga topşiriş niyatida elçi yuboradi. M.Z. uni xoinlikda ayblab qatl etadi. Örda Şayxning ukasi Qavombek bundan xabar topib, qöşin töplab, Kobulga, Bobur huzuriga elçi yuboradi. Bu orada Boburning Zafarbek boşçiligidagi qöşini şahar atrofida edi, Qavombek şahardan çiqib şahar kalitlarini unga topşiradi. Mana şu holat sababli M.Z. Sanuçahoryak mavzeiga ketadi, u yerda Bobur huzuriga Muhammad Boqini elçi qilib jönatib, tobeligini izhor qilgan. Keyinçalik M.Z. Şibirğon hokimi Imin-bek b-n Boburga qarşi ittifoq tuzişga intilgan va şu maqsadda Saripulga yöl oçgan. Biroq Bobur undan çaqqonroq harakat qilib Qorayoğoçga yuriş qilib, M.Z.ning öğruqini egallab olgan. Şundan söng M.Z. ham Garçistonga ketib, toğli viloyatlarda tentirab yurgan, Balxni oliş uçun bir neça bor urinib körgan, söng Sanuçahoryak viloyatiga, u yerdan Şibirğonga yöl olgan. Bu yerda u Iminbek va Ibrohim çopuqlarning birlaşgan qöşinidan yengilgan, asir tuşgan va Bobur huzuriga, Kobulga jönatilgan. Xondamirning guvohlik berişiça, Bobur M.Z. ning barça gunohlarini keçirgan, yaqinlari qatoridan joy bergan va ikki oydan keyin unga Balxni in'om etgan. M.Z. Balxda 1523 y. sent.gaça hokimlik qilgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
МУҲАММАД ЗАМОН Мирзо (1496— 1539) — Ҳусайн Бойқароншнт набираси, Бадиуззамоннинг 2-ўғли. 1506 й. Дамғон учун бўлган жангда амакиси Фаридун Хусайн мирзо б-н Шапбонийхонга асир тушиб қолган, лекин Шайбонийхон уларни қўйиб юборган. 1506 й. майдан Балх ва унинг вилоятига эгалик қилиш учун амир Ўрда Шайх б-н курашган. Бироқ, Ўрда Шайх Балхни Бобурга топшириш ниятида элчи юборади. М.З. уни хоинликда айблаб қатл этади. Ўрда Шайхнинг укаси Қавомбек бундан хабар топиб, қўшин тўплаб, Кобулга, Бобур ҳузурига элчи юборади. Бу орада Бобурнинг Зафарбек бошчилигидаги қўшини шаҳар атрофида эди, Қавомбек шаҳардан чиқиб шаҳар калитларини унга топширади. Мана шу ҳолат сабабли М.З. Санучаҳоряк мавзеига кетади, у ерда Бобур ҳузурига Муҳаммад Боқини элчи қилиб жўнатиб, тобелигини изҳор қилган. Кейинчалик М.З. Шибирғон ҳокими Имин-бек б-н Бобурга қарши иттифоқ тузишга интилган ва шу мақсадда Сарипулга йўл очган. Бироқ Бобур ундан чаққонроқ ҳаракат қилиб Қораёғочга юриш қилиб, М.З.нинг ўғруқини эгаллаб олган. Шундан сўнг М.З. ҳам Гарчистонга кетиб, тоғли вилоятларда тентираб юрган, Балхни олиш учун бир неча бор уриниб кўрган, сўнг Санучаҳоряк вилоятига, у ердан Шибирғонга йўл олган. Бу ерда у Иминбек ва Иброҳим чопуқларнинг бирлашган қўшинидан енгилган, асир тушган ва Бобур ҳузурига, Кобулга жўнатилган. Хондамирнинг гувоҳлик беришича, Бобур М.З. нинг барча гуноҳларини кечирган, яқинлари қаторидан жой берган ва икки ойдан кейин унга Балхни инъом этган. М.З. Балхда 1523 й. сент.гача ҳокимлик қилган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.