Mirzo Umarşayx

Umarşayx Mirzo (1456, Samarqand — 1494.9.6) — temuriy şahzoda. Lbu Sayd mirzoning törtinçi öğli. Boburnnj otasi. Abu Sayd mirzo Kobul viloyatini U.ga bergan, birok, U. hali yoş bölganligi bois unga Boboyi Kobuliyni bek atka qilib tayinlaydi. Ammo tez orada mirzolarning xatna töyini ötkaziş munosabati b-n otasi U.ni Samarqandga qaytaradi. Töydan keyin Abu Sayd mirzo U.ga Andijon viloyatini boşqarişni topşirgan. Bu gal mirzoga Xudoyberdi tukçi Temurtoşni bek atka qilib tayinlaydi. Keyinçalik akasi Sulton Ahmad mirzo U.ga Toşkent b-n Sayramni beradi. Şohruxiyani esa, uzi firib b-n qölga kiritadi. Ma'lum vaqtdan keyin Toşkent va Şohruxiya U. tasarrufidan çiqadi, uning qöl ostida Farğona, Xöjand va Öratepa qoladi. U.ning öz saltanati hududlarini kengaytiriş maqsadida qilgan harakatlaridan tahlikaga tuşgan akasi Sulton Ahmad mirzo Toşkent hukmdori Sulton Mahmudxon (Xonika) ibn Yunusxon özaro ittifoq tuzib 1494 y. U. ustiga qöşin tortadilar. Biroq şu yilning 9 iyunida U. kaptar uçiriş vaqtida kaptarxona b-n birga jarga qulab xalok böladi. «Boburnoma»da qayd etilişiça, U. past böylik, paxmoq soqolli, yumaloq yuzli, töla, löppi kişi bölgan. Kiyimni tor tiktirib kiyar, sallani çirmab örar edi; xanafiy mazhablik, sof e'tiqodlik kişi edi, beş vaqt namozni vaqtida ado etardi. Xoja Ahrorni öziga pir sanar, uning köpdanköp suhbatlarida qatnaşgan. U. xuşxulq, sahovatli va mard inson bölgan.