Mis oksidlari
Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 619–620-b. — ziyouz.com
Mis oksidlari MIS OKSIDLARI, Mis (1)-ok s i d, Si2O — qizğişjigarrang kristallar. Suyuklaniş t-rasi 1242°, ziçligi 6,1 g/ sm3. Suvda erimaydi, işqorlar b-n reaksiyaga kirişadi. Vodorod, is gazi va faol metallar (Mg, A1, Zn) ta'sirida metall holatgaça qaytariladi. Qizdirilganda oksidlanib CuO ga aylanadi. Tabiatda kuprit minerali körinişida uçraydi. NaCl eritmasini mis elektrodlarni qöllab elektroliz qiliş, lab.da SiO ni 1100° gaça qizdiriş yöli b-n olinadi. Şişa, keramika, sirlar uçun pigment, böyoklar komponenti va fungitsid sifatida işlatiladi.
Mis (P)-oksid, SiO — kora rangli kristallar. Suyuklaniş t-rasi 1447° (O2bosimi ostida), ziçligi 6,51 g/sm3. Suvda erimaydi. 1100° gaça qizdirilsa Si2O va O2 ga parçalanadi. Faol metallar, vodorod, uglerod, is gazi, ammiak va alkanlar SiO ni Si gaça kaytaradi. Kislotalar ta'sirida Si (II) tuzlari ammiakning suvdagi eritmalari b-n ammiakat [Cu(NH3)4]4 (ON)2, işqorlar b-n kupratlar MeCuO2 (Me — işqoriy metall) hosil qiladi. CuSO4ra NaOH yoki KON ta'sir ettirib, lab.da Si ni 400—500° gaça qizdirib olinadi. Oksid katalizatorlar olişda, şişa, keramika, emallar uçun pigment, galvanotexnikada elektrodlar tayyorlaşda qöllana-
di. Töq qizil rangli mis seskvi-oksid Si2O3 mavjudligi haqida ham ma'lumotlar bor. U K2S2O2 ga Si(ON)2 ta'sir ettirilganda hosil böladi; 400° da CuO va O2 ga parçalanadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
МИС ОКСИДЛАРИ, Мис (1)-ок с и д, Си2О — қизғишжигарранг кристаллар. Суюкланиш т-раси 1242°, зичлиги 6,1 г/ см3. Сувда эримайди, ишқорлар б-н реакцияга киришади. Водород, ис гази ва фаол металлар (Mg, A1, Zn) таъсирида металл ҳолатгача қайтарилади. Қиздирилганда оксидланиб CuO га айланади. Табиатда куприт минерали кўринишида учрайди. NaCl эритмасини мис электродларни қўллаб электролиз қилиш, лаб.да СиО ни 1100° гача қиздириш йўли б-н олинади. Шиша, керамика, сирлар учун пигмент, бўёклар компоненти ва фунгицид сифатида ишлатилади.
Мис (П)-оксид, СиО — кора рангли кристаллар. Суюкланиш т-раси 1447° (О2босими остида), зичлиги 6,51 г/см3. Сувда эримайди. 1100° гача қиздирилса Си2О ва О2 га парчаланади. Фаол металлар, водород, углерод, ис гази, аммиак ва алканлар СиО ни Си гача кайтаради. Кислоталар таъсирида Си (II) тузлари аммиакнинг сувдаги эритмалари б-н аммиакат [Cu(NH3)4]4 (ОН)2, ишқорлар б-н купратлар MeCuO2 (Me — ишқорий металл) ҳосил қилади. CuSO4ra NaOH ёки КОН таъсир эттириб, лаб.да Си ни 400—500° гача қиздириб олинади. Оксид катализаторлар олишда, шиша, керамика, эмаллар учун пигмент, гальванотехникада электродлар тайёрлашда қўллана-
ди. Тўқ қизил рангли мис сескви-оксид Си2О3 мавжудлиги ҳақида ҳам маълумотлар бор. У K2S2O2 га Си(ОН)2 таъсир эттирилганда ҳосил бўлади; 400° да CuO ва О2 га парчаланади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.