Missuri
Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 644-b. — ziyouz.com
Missuri (mahalliy indeyslar tilida — loyqa daryo) — AQŞdagi daryo, Missisipi daryosining eng katta öng irmogi. Uz. 4740 km, havzasining mayd. 1370 ming km2 (şundan 10 ming km2 Kanada hududida). Qoyali toğlarning şarqiy yon bağridan boşlanadi. Örta oqimi Missuri platosi (ba'zida daralardan oqib, ostonalar hosil qiladi) va quyi qismi Markaziy tekisliklar orqali ötgan. Suvi juda loyqa. Yirik irmoklari: Yellouston, Platt, Kanzas. M. yuqori oqimida qordan, örta va quyi oqimida köproq yomğirdan suv oladi. Bahorda suvi köpayadi (etagida suv satqi 8—12 m gaça kötariladi), kuçli toşqinlar böladi. Örtaça suv sarfi 2600 m3/sek., toşganda 19000 m3/ sek., suvi kamayganda 150— 170 m3/sek. böladi. Daryo yiliga 220 mln. t oqiziq keltiradi. Katta suv omborlari (Fort-Pek, Garrison, Oaxe) qurilgan bölib, ulardan suv oqimini tartibga solib turiş, irrigatsiya va energetika maqsadlarida foydalaniladi. Daryoda yirik kemalar Su-Siti ş.gaça, kiçikroq kemalar Fort-Benton ş.gaça qatnaydi. M. böyida Omaxa, Kanzas-Siti va b. şaharlar joylaşgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
МИССУРИ (маҳаллий индейслар тилида — лойқа дарё) — АҚШдаги дарё, Миссисипи дарёсининг энг катта ўнг ирмоги. Уз. 4740 км, ҳавзасининг майд. 1370 минг км2 (шундан 10 минг км2 Канада ҳудудида). Қояли тоғларнинг шарқий ён бағридан бошланади. Ўрта оқими Миссури платоси (баъзида даралардан оқиб, остоналар ҳосил қилади) ва қуйи қисми Марказий текисликлар орқали ўтган. Суви жуда лойқа. Йирик ирмоклари: Йеллоустон, Платт, Канзас. М. юқори оқимида қордан, ўрта ва қуйи оқимида кўпроқ ёмғирдан сув олади. Баҳорда суви кўпаяди (этагида сув сатқи 8—12 м гача кўтарилади), кучли тошқинлар бўлади. Ўртача сув сарфи 2600 м3/сек., тошганда 19000 м3/ сек., суви камайганда 150— 170 м3/сек. бўлади. Дарё йилига 220 млн. т оқизиқ келтиради. Катта сув омборлари (Форт-Пек, Гаррисон, Оахе) қурилган бўлиб, улардан сув оқимини тартибга солиб туриш, ирригация ва энергетика мақсадларида фойдаланилади. Дарёда йирик кемалар Су-Сити ш.гача, кичикроқ кемалар Форт-Бентон ш.гача қатнайди. М. бўйида Омаха, Канзас-Сити ва б. шаҳарлар жойлашган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.