Mixail Vasilyeviç Lomonosov
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 178-b. — ziyouz.com
Lomonosov Mixail Vasilyeviç [1711.8(19)11, Arxangelsk - 1765. 4(15)4, Peterburg] — rus tabiatşunos olimi, rus adabiy tilining asosçisi, şoir, rassom, tarixçi. Moskvada, Kiyevda (1734), söngra Peterburg akademiya un-tida öqigan (1735). 1736 y.dan Germaniyaning Merburg va Frayburg un-tlarida kimyo va metallurgiya fanlaridan ta'lim olgan. Peterburg FA ning birinçi akad. (1745). 1748 y.da Rossiya FA qoşida 1-kimyoviy lab.ga asos solgan. 1755 y.da L. ningtaşabbusi b-n Moskva unti taşkil etilgan (keyinçalik unga L. nomi berilgan). Moddalarning atom-molekulyar tuzilişi haqidagi tuşunçalarni rivojlantirgan, kimyoviy reaksiyalarda massaning saqlaniş qonunins topgan (1756), korpuskulyar (atom-molekulyar) ta'limoti asoslarini taklif etgan (1741 — 50). Venera sayyorasida atmosfera mavjudligini aniklagan (1761). Falsafiy va grajdanlik ruhidagi rus odasining ijodkori. Dostonlar, şe'riy nomalar, tragediyalar va hajviy asarlar, fundamental filologik tadqiqotlar hamda rus tilining ilmiy grammatikasi muallifi. Ranglar haqidagi nazariyani olğa surgan. Bir qança optik asboblar yasagan. Mozaika san'atini rivojlantirgan, smaltalar i.ç.ga katta hissa qöşgan, şogirdlari b-n birga koşinkor naqşlarning yangi turlarini taklif etgan. Şvetsiya FA (1760), Bolonya FA (1764) faxriy a'zosi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЛОМОНОСОВ Михаил Васильевич [1711.8(19)11, Архангельск - 1765. 4(15)4, Петербург] — рус табиатшунос олими, рус адабий тилининг асосчиси, шоир, рассом, тарихчи. Москвада, Киевда (1734), сўнгра Петербург академия ун-тида ўқиган (1735). 1736 й.дан Германиянинг Мербург ва Фрайбург ун-тларида кимё ва металлургия фанларидан таълим олган. Петербург ФА нинг биринчи акад. (1745). 1748 й.да Россия ФА қошида 1-кимёвий лаб.га асос солган. 1755 й.да Л. нингташаббуси б-н Москва унти ташкил этилган (кейинчалик унга Л. номи берилган). Моддаларнинг атом-молекуляр тузилиши ҳақидаги тушунчаларни ривожлантирган, кимёвий реакцияларда массанинг сақланиш қонунинц топган (1756), корпускуляр (атом-молекуляр) таълимоти асосларини таклиф этган (1741 — 50). Венера сайёрасида атмосфера мавжудлигини аниклаган (1761). Фалсафий ва гражданлик руҳидаги рус одасининг ижодкори. Достонлар, шеърий номалар, трагедиялар ва ҳажвий асарлар, фундаментал филологик тадқиқотлар ҳамда рус тилининг илмий грамматикаси муаллифи. Ранглар ҳақидаги назарияни олға сурган. Бир қанча оптик асбоблар ясаган. Мозаика санъатини ривожлантирган, смальталар и.ч.га катта ҳисса қўшган, шогирдлари б-н бирга кошинкор нақшларнинг янги турларини таклиф этган. Швеция ФА (1760), Болонья ФА (1764) фахрий аъзоси.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.