Moddiy nuqta
Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 668-b. — ziyouz.com
Moddiy nuqta - kuzatilayotgan şaroitda kattaligi va şakli ahamiyatsiz bölgan harakati örganilayotgan jism. Muayyan jismni M.n. deb qabul qiliş mumkin yoki mumkin emasligi jismning ölçamlariga emas, balki masalaning şartlariga boğliq. Mac, örtaça radiusi 6371 km bölgan Yer şari Quyoş atrofidagi orbitasida har sekundda 29,75 km dan yöl bosib, bir yil davomida bir marta aylanib çiqadi. Bunday şaroitda Yer şarining kattaligi, şakli va uning içida sodir bölayotgan murakkab jarayonlar uning orbita böylab harakati örganilayotganda ahamiyatsiz böladi. Demak, Yerning Quyoş atrofidagi orbita böylab harakati örganilayotganda uni M. n. deb qabul qiliş mumkin. Ammo Yer sirtidagi biror transport vositasining harakati örganilayotgan bölsa, bunday şaroitda Yer şarining kattaligi va şakli, albatta, e'tiborga olinişi şart, ya'ni bu şaroitda Yerni M.n. deb kabul qiliş mumkin emas. M.n. tuşunçasi fizika faniga oid juda köp hodisalarni tuşuntirişda va masalalarni hal etişda katta yordam beradi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
МОДДИЙ НУҚТА - кузатилаётган шароитда катталиги ва шакли аҳамиятсиз бўлган ҳаракати ўрганилаётган жисм. Муайян жисмни М.н. деб қабул қилиш мумкин ёки мумкин эмаслиги жисмнинг ўлчамларига эмас, балки масаланинг шартларига боғлиқ. Mac, ўртача радиуси 6371 км бўлган Ер шари Қуёш атрофидаги орбитасида ҳар секундда 29,75 км дан йўл босиб, бир йил давомида бир марта айланиб чиқади. Бундай шароитда Ер шарининг катталиги, шакли ва унинг ичида содир бўлаётган мураккаб жараёнлар унинг орбита бўйлаб ҳаракати ўрганилаётганда аҳамиятсиз бўлади. Демак, Ернинг Қуёш атрофидаги орбита бўйлаб ҳаракати ўрганилаётганда уни М. н. деб қабул қилиш мумкин. Аммо Ер сиртидаги бирор транспорт воситасининг ҳаракати ўрганилаётган бўлса, бундай шароитда Ер шарининг катталиги ва шакли, албатта, эътиборга олиниши шарт, яъни бу шароитда Ерни М.н. деб кабул қилиш мумкин эмас. М.н. тушунчаси физика фанига оид жуда кўп ҳодисаларни тушунтиришда ва масалаларни ҳал этишда катта ёрдам беради.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.