Modifikatorlar

Modifikatorlar (lot. modi- fi co -ölçayman, ölçovni aniqlayman) — suyuqlantirilgan metallar (qotişmalar)ga modifikatsiyalaş paytida qöşiladigan moddalar. Metallar (qotişmalar)da qöşimça kristallizatsiya markazlari hosil qiluvçi, oquvçanlikka ta'sir etuvçi va zarralarning ösişiga tösqinlik qiluvçi (ingibitorlar) M. mavjud. Pölat va çöyanlarning M. i sifatida magnit, litiy, kremniy, siyrak-yer elementlari va qotişmalari, ferro-bor, ferrotseriy, ferrovanadiy va ba'zi kimyoviy birikmalar (mas, seriy oksidi, vanadiy nitridi) qöllanadi. Çöyanga qöşiladigan M. grafitlovçi (mas, silikokalsiy, kremniymarganets-sirkoniy ligaturasi) grafitlaşga imkon beruvçi, stabillaştiruvçi (xrom ligaturasi), marganets-kremniy, ferroxromkremniy va b.), unga tösqinlik qiluvçi va kompleks M.ga bölinadi. Magniy qotişmalari va mis qotişmalari uçun sirkoniy, titan, vanadiy va bor aralaşmasi, alyuminiy krtişmalari uçun titan, bor, niobiy, siyrak-yer elementlari va sirkoniy qöllanadi. M. metallurgiya z-dlarida kovşga yoki peçdan quyilayotgan metall oqimiga, şuningdek, töğridan-töğri metall quyiş qoliplariga solinadi.