Möğul tillari
Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 968-b. — ziyouz.com
Möğul tillari — möğul xalkdari tillari guruhi. Umumiy sözlaşuvçilar soni taxm. 7 mln. kişidan iborat. Uşbu tillar guruhini oltoy tillarite. qöşiş mumkinligi haqida farazlar ham bor. M.t. qaçonlardir (16—17-a.largaça) yagona til bölgan möğul tili lahjalarining rivojlanişi natijasidir. Ular quyidagiça tasniflanadi: asosiy M.t. — hoz. mongol tili, buryat tili, qalmox, tili; marginal (çekka) M.t. — Afğonistondagi moğol, Xitoyning şim.-şarqidagi dağur, Gansu va Sinxay viloyatlaridagi monğor, dunsyan, baoan tillari. Asosiy M.t. uçun 13-a.dan 20-a. boşlarigaça (qalmoqtili uçun — 17-a. örtasigaça) yagona qad. yozuvli möğul tili qöllanib kelgan. Marginal M.t.ga eroniy til va lahjalar, xitoy va tibet tillari kuçli ta'sir körsatgan. Asosiy M.t. fonologik jihatdan singarmonizmga asoslangan, grammatik qurilişiga köra esa suffiksal-agglyutinativ til hisoblanadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
МЎҒУЛ ТИЛЛАРИ — мўғул халкдари тиллари гуруҳи. Умумий сўзлашувчилар сони тахм. 7 млн. кишидан иборат. Ушбу тиллар гуруҳини олтой тилларитэ. қўшиш мумкинлиги ҳақида фаразлар ҳам бор. М.т. қачонлардир (16—17-а.ларгача) ягона тил бўлган мўғул тили лаҳжаларининг ривожланиши натижасидир. Улар қуйидагича таснифланади: асосий М.т. — ҳоз. монгол тили, бурят тили, қалмох, тили; маргинал (чекка) М.т. — Афғонистондаги моғол, Хитойнинг шим.-шарқидаги дағур, Гансу ва Цинхай вилоятларидаги монғор, дунсян, баоан тиллари. Асосий М.т. учун 13-а.дан 20-а. бошларигача (қалмоқтили учун — 17-а. ўртасигача) ягона қад. ёзувли мўғул тили қўлланиб келган. Маргинал М.т.га эроний тил ва лаҳжалар, хитой ва тибет тиллари кучли таъсир кўрсатган. Асосий М.т. фонологик жиҳатдан сингармонизмга асосланган, грамматик қурилишига кўра эса суффиксал-агглютинатив тил ҳисобланади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.