Möğulça
Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 975-b. — ziyouz.com
Möğulça — Şaşmaqomyaagi har bir maqomning aşula bölimida 2-guruhni taşkil etuvçi asosiy şö'balardan biri. Ular savt şö'balari kabi 5 çorak takt ölçovidagi doira usulida ijro etiladi: M.lar jami 4 ta bölib, Buzruk maqomida — M.i Buzruk, Navoda — M.i Navo, Dugohda — M.i Dugoh, Segoada — M.i Segohdeb ataladi. M.lar, asosan, Şaşmaqomdagi 1-guruh şö'balarining boş mavzui — Saraxborlarga hamohang bölib, ularning M. doira usuliga tuşirilgan variantlaridir. M. şö'basi Talqinça, Qaşqarça, Soqiynoma va Ufardan iborat öz şoxobçalariga ega. Ular bir-biridan, asosan, usul va sur'ati b-n farklanadi hamda M. şö'balari nomi b-n qöşib ataladi (mas, Talqinçai M.i Buzruk, Qaşqarçai M.i Navo, Soqiynomai M.i Dugoh va h.k.). M.larning Qaşqarça, Soqiynoma va Ufar qismlari raqs b-n ham ijro etilişi mumkin. M.i Dugoh va uning turkumlaniş xususiyatlaridan kompozitor M. Tojiyev özining 9simfoniyasi (1979) da unumli foydalangan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
МЎҒУЛЧА — Шашмақомяаги ҳар бир мақомнинг ашула бўлимида 2-гуруҳни ташкил этувчи асосий шўъбалардан бири. Улар савт шўъбалари каби 5 чорак такт ўлчовидаги доира усулида ижро этилади: М.лар жами 4 та бўлиб, Бузрук мақомида — М.и Бузрук, Навода — М.и Наво, Дугоҳда — М.и Дугоҳ, Сегоада — М.и Сегоҳдеб аталади. М.лар, асосан, Шашмақомдаги 1-гуруҳ шўъбаларининг бош мавзуи — Сарахборларга ҳамоҳанг бўлиб, уларнинг М. доира усулига туширилган вариантларидир. М. шўъбаси Талқинча, Қашқарча, Соқийнома ва Уфардан иборат ўз шохобчаларига эга. Улар бир-биридан, асосан, усул ва суръати б-н фаркланади ҳамда М. шўъбалари номи б-н қўшиб аталади (мас, Талқинчаи М.и Бузрук, Қашқарчаи М.и Наво, Соқийномаи М.и Дугоҳ ва ҳ.к.). М.ларнинг Қашқарча, Соқийнома ва Уфар қисмлари рақс б-н ҳам ижро этилиши мумкин. М.и Дугоҳ ва унинг туркумланиш хусусиятларидан композитор М. Тожиев ўзининг 9симфонияси (1979) да унумли фойдаланган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.