Möğultoğ
Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 974–975-b. — ziyouz.com
Möğultoğ — Qurama tizmasining jan.-ğarbidagi toğ. Özbekiston va Tojikiston çegarasida joylaşgan. Jan.-ğarbdan şim.-şarqqa yönalgan. Qurama tizmasining ğarbiy tarmoqlari bölmiş Oltintopgan va Qoramozor tizmalaridan Mirzarabot beli b-n ajralgan. Jan.-ğarbiy etaklari Sirdaryo vodiysiga tutaşadi. Uz. 85 km çamasida. Eng baland joyi 1624 m (Mözbek toği), jan.-ğarbda Katta Supa toği (bal. 1277 m gaça) mavjud. Toğ kuçli parçalangan, yalanğoç, qoyali yon bağirlarida yozda qurib qoladigan çuqur soy köp. Ular nuragan jins parçalari b-n qoplangan. Etaklari keng prolyuvial şleyflar b-n band. Geologik tuzilişida quyi silur davrining granitli, filitli slanetslari, qumtoşlari, şuningdek, yuqori devon quyi karbon davrlarining ohaktoşlari va marmar toşlari iştirok etgan.
M.da Mozorbel, Çingildi, Daxçal dovonlari bor. Yiliga 200—250 mm yoğin tuşadi. 1200 m balandlikkaça böz tuproqlarda efemerlar (rang, qönğirboş), undan yuqorida yuvilgan jigarrang tuproqlarda turli ötli buğdoy-iqzorlar siyrak holda uçraydi. Toğ etagida Kattaayri, Çoruhdayra qişloklari joylaşgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
МЎҒУЛТОҒ — Қурама тизмасининг жан.-ғарбидаги тоғ. Ўзбекистон ва Тожикистон чегарасида жойлашган. Жан.-ғарбдан шим.-шарққа йўналган. Қурама тизмасининг ғарбий тармоқлари бўлмиш Олтинтопган ва Қорамозор тизмаларидан Мирзаработ бели б-н ажралган. Жан.-ғарбий этаклари Сирдарё водийсига туташади. Уз. 85 км чамасида. Энг баланд жойи 1624 м (Мўзбек тоғи), жан.-ғарбда Катта Супа тоғи (бал. 1277 м гача) мавжуд. Тоғ кучли парчаланган, яланғоч, қояли ён бағирларида ёзда қуриб қоладиган чуқур сой кўп. Улар нураган жинс парчалари б-н қопланган. Этаклари кенг пролювиал шлейфлар б-н банд. Геологик тузилишида қуйи силур даврининг гранитли, филитли сланецлари, қумтошлари, шунингдек, юқори девон қуйи карбон даврларининг оҳактошлари ва мармар тошлари иштирок этган.
М.да Мозорбел, Чингилди, Дахчал довонлари бор. Йилига 200—250 мм ёғин тушади. 1200 м баландликкача бўз тупроқларда эфемерлар (ранг, қўнғирбош), ундан юқорида ювилган жигарранг тупроқларда турли ўтли буғдой-иқзорлар сийрак ҳолда учрайди. Тоғ этагида Каттаайри, Чоруҳдайра қишлоклари жойлашган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.