Molasslar
Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 688-b. — ziyouz.com
Molasslar (frans. moleasse, lot. mollis — yumşoq) — burmalangan mintakalar rivojlanişining orogen bosqiçida litosfera plitalarining orasida siqilişi natijasida hosil bölgan toğ jinslari kompleksi. M. deyarli da-ğal bölakli jinslar majmuasidan iborat. Asosan, toğ oddi va toğ etagi maydonlarida yotqizilgan bölib, qumtoş, alevrolit, konglomerat, gil, mergel va ohaktoş qatlamlaridan taşkil topgan. Alp toğlari yaqinida M.ning qalinligi 2500—3000 m. Markaziy Osiyoda kaynozoy erasiga mansub M. örganilib. ular çekka (geosinklinal oblastlar) va kontinental turlar hamda mayda stratigrafik bölimlarga ajratilgan. M. dengizdagi kulrang gillar, alevrolitlar va qumtoşlardan taşkil topgan quyi va kontinental konglomerat lardan tuzilgan yuqori qismlarga bölinadi. Köpinça M. tarkibiga eva-poritlar va kömir yotqiziklari kiradi, quyi M.lar esa neft va gazli (mas, Kavkazda). Vulkanik toğ jinslari bölaklaridan tuzilgan qatlamlar vulkanogen M.lar deb yuritiladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
МОЛАССЛАР (франц. moleasse, лот. mollis — юмшоқ) — бурмаланган минтакалар ривожланишининг ороген босқичида литосфера плиталарининг орасида сиқилиши натижасида ҳосил бўлган тоғ жинслари комплекси. М. деярли да-ғал бўлакли жинслар мажмуасидан иборат. Асосан, тоғ одди ва тоғ этаги майдонларида ётқизилган бўлиб, қумтош, алевролит, конгломерат, гил, мергель ва оҳактош қатламларидан ташкил топган. Альп тоғлари яқинида М.нинг қалинлиги 2500—3000 м. Марказий Осиёда кайнозой эрасига мансуб М. ўрганилиб. улар чекка (геосинклиналь областлар) ва континентал турлар ҳамда майда стратиграфик бўлимларга ажратилган. М. денгиздаги кулранг гиллар, алевролитлар ва қумтошлардан ташкил топган қуйи ва континентал конгломерат лардан тузилган юқори қисмларга бўлинади. Кўпинча М. таркибига эва-поритлар ва кўмир ётқизиклари киради, қуйи М.лар эса нефть ва газли (мас, Кавказда). Вулканик тоғ жинслари бўлакларидан тузилган қатламлар вулканоген М.лар деб юритилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.