Molibden rudalari

Molibden rudalari — tarkibidagi Mo mikdori sanoat yöli b-n ajratib oliş iqtisodiy jihatdan maqsadga muvofiq bölgan tabiiy mineral hosilalar. Yirik konlardagi rudalarda Mo ning örtaça mikdori 0,06— 0,3%, maydaroq konlarda esa 0,5—1%. Boşka rudalardan esa yöldoş komponent sifatida ajralib olinadi. M.r. endogen va ekzogen şaroitlarda hosil böladi. Endogen yöl b-n hosil bölgan rudalar skarnli, greyzenli va gidrotermal guruh konlar b-n boğliq. Asosiy mineral rudasi molibdenit (MoS2) bölib, unda Mo mikdori 60% ni taşkil qiladi. M.r.da Mo b-n turli nisbatlarda Si, W, ozroq mikdorda Bi, Be, Sn uçraydi; bundan taşqari, molibdenitda Re doimiy mavjud. M.r. hududiy va genetik jihatdan intruziv jinslar (mismolibdenli turi monotsit, granodiorit, granosiyenitlar; monometall molibdenli turi biotitşox aldamçili granitlar; volframmolibdenlisi leykokrat kamroq işqorli granitlar) b-n boğliq. Ekzogen M.r. esa ba'zan kömir qatlamlarida gil, kremniyli slanetslarda, şunin-gdek, qattiq neft bitumlarida uçraydi. Ulardagi Mo organik moddalar b-n uzviy boğliq bölib, Y, U, Ge b-n bir assotsiatsiyada böladi. Bu konlarda Mo juda oz miqdorni taşkil etadi. M.r.ning asosiy qismi yirik skarnli va ştokverli konlardan qazib olinadi. M.r. boyitilib, tarkibida 51% gaça bölgan konsentrat oliş mumkin. M.r.ning yirik konlari Özbekistonda (Olmaliq, Qoramozor, Zirabuloq-Ziyovuddin, Nurota), Qozoğiston, AQŞ, Kanada, Çili, Meksika, Xitoy, Avstraliya va b. mamlakatlarda mavjud.