Moliya tizimi
Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 706-b. — ziyouz.com
Moliya tizimi — iqtisodiyot pul sektorining bir qismi, moliya amaliyoti. M.t. faqat moliya munosabatlarini emas, balki moliyaga taallukli siyosiy, taşkiliy munosabatlarni ham qamrab oladi. Bu tizim tarkibiga qu-yidagilar kiradi: a) moliya obyektini hosil etuvçi pul fondlari yoki moliya resurslari; b) korxonalar, xonadonlar, davlat idoralari va nodavlat taşkilotlaridan iborat moliya mu-nosabatlarining subyektlari — iştirokçilari; v) moliya mexanizmi, ya'ni moliya munosabatlarida qöllaniladigan va pul b-n boğliq vositalar (foyda, zarar, rentabellik, likvidlik, byudjet, byudjetdan taşkari fondlar, subsidiya, subvensiya, dotatsiya, sanatsiya, moliya normativlari, moliyaviy sanksiya va b.); g) moliya in-tlari va davlatning moliya idoralari (moliya kompaniyalari, moliya jamğarmalari, moliya vazirligi, uning mahalliy bölinmalari, soliq idoralari, ğaznaçilik xizmati, soliq politsiyasi va b.); d) moliya bozori — fond bozori, suğurta xizmati bozori, valyuta bozori; ye) moliya siyosati — iqtisodiyot subyektlarining moliyaga oid yul-yöriklari va xatti-harakati.
M.t. iqtisodiy tizimning muhim unsuri, uning yordamida iqtisodiyot tartiblanadi, iqtisodiy ösiş rağbatlantiriladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
МОЛИЯ ТИЗИМИ — иқтисодиёт пул секторининг бир қисми, молия амалиёти. М.т. фақат молия муносабатларини эмас, балки молияга тааллукли сиёсий, ташкилий муносабатларни ҳам қамраб олади. Бу тизим таркибига қу-йидагилар киради: а) молия объектини ҳосил этувчи пул фондлари ёки молия ресурслари; б) корхоналар, хонадонлар, давлат идоралари ва нодавлат ташкилотларидан иборат молия му-носабатларининг субъектлари — иштирокчилари; в) молия механизми, яъни молия муносабатларида қўлланиладиган ва пул б-н боғлиқ воситалар (фойда, зарар, рентабеллик, ликвидлик, бюджет, бюджетдан ташкари фондлар, субсидия, субвенция, дотация, санация, молия нормативлари, молиявий санкция ва б.); г) молия ин-тлари ва давлатнинг молия идоралари (молия компаниялари, молия жамғармалари, молия вазирлиги, унинг маҳаллий бўлинмалари, солиқ идоралари, ғазначилик хизмати, солиқ полицияси ва б.); д) молия бозори — фонд бозори, суғурта хизмати бозори, валюта бозори; е) молия сиёсати — иқтисодиёт субъектларининг молияга оид йул-йўриклари ва хатти-ҳаракати.
М.т. иқтисодий тизимнинг муҳим унсури, унинг ёрдамида иқтисодиёт тартибланади, иқтисодий ўсиш рағбатлантирилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.