Momiq paxta
Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 712-b. — ziyouz.com
Momiq paxta — xar xil yönalişda tartibsiz ravişda kuçsizgina birikkan kalta tolalardan iborat mayin paxta. Asosan, tolasi ajratib olingan çigitlar sirtida qoladigan kalta tola (lint) dan tayyorlanadi. M.p. tayyorlaş uçun xom aşyo (kalta tolalar) xar xil aralaşmalardan tozalanadi va titişsavaş agregatida titilib va savalab mayin' massaga aylantiriladi. Maxsus işlov berilib (kimyoviy moddalar b-n kaynatilib) zararsizlantirilgan M.p. tibbiyotda, oddiylari texnika maqsadlarida işlatiladi. M.p. gigroskopik (namni yaxşi şimadigan) va kompress qiliş xillariga bölinadi. Gigroskopik M.p. oppoq böladi, qatlamlarga osongina ajraladi, qon va yiringni yaxşi şimgani uçun yaralarni boğlaşda işlatiladi. Kompress qiliş M.p.si bint b-n boğlangan yara gazak olib ketmasligi uçun uni issiq tutiş maqsadida boğlam ustidan qöyilib, ustidan bintlanadi. U singan joylarni gipslaşda ham
qöllaniladi. M.p.ning alohida xili — vatin bir yoki ikki tomondan emulsiya surkalgan material bölib, kiy-im-boş tikişda işlatiladi. Paxtadan boşka tolalardan ham momiq tolalar massasi tayyorlaş mumkin. Ularni tabiiy va sun'iy xillarga ajratsa böladi. Tabiiy tolalar — jun, ipak, ziğir, penka, asbest tolalar; sun'iy tolalar — sellyuloza, şişa, metall, şlak, bazalt tolalar. Tabiiy momiq tolalar tikuvçilik, mebel-lsozlik va texnika maqsadlarida, sun'iy momiq tolalar quriliş va kimyo sanoatida işlatiladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
МОМИҚ ПАХТА — хар хил йўналишда тартибсиз равишда кучсизгина бириккан калта толалардан иборат майин пахта. Асосан, толаси ажратиб олинган чигитлар сиртида қоладиган калта тола (линт) дан тайёрланади. М.п. тайёрлаш учун хом ашё (калта толалар) хар хил аралашмалардан тозаланади ва титишсаваш агрегатида титилиб ва савалаб майин’ массага айлантирилади. Махсус ишлов берилиб (кимёвий моддалар б-н кайнатилиб) зарарсизлантирилган М.п. тиббиётда, оддийлари техника мақсадларида ишлатилади. М.п. гигроскопик (намни яхши шимадиган) ва компресс қилиш хилларига бўлинади. Гигроскопик М.п. оппоқ бўлади, қатламларга осонгина ажралади, қон ва йирингни яхши шимгани учун яраларни боғлашда ишлатилади. Компресс қилиш М.п.си бинт б-н боғланган яра газак олиб кетмаслиги учун уни иссиқ тутиш мақсадида боғлам устидан қўйилиб, устидан бинтланади. У синган жойларни гипслашда ҳам
қўлланилади. М.п.нинг алоҳида хили — ватин бир ёки икки томондан эмульсия суркалган материал бўлиб, кий-им-бош тикишда ишлатилади. Пахтадан бошка толалардан ҳам момиқ толалар массаси тайёрлаш мумкин. Уларни табиий ва сунъий хилларга ажратса бўлади. Табиий толалар — жун, ипак, зиғир, пенька, асбест толалар; сунъий толалар — целлюлоза, шиша, металл, шлак, базальт толалар. Табиий момиқ толалар тикувчилик, мебел-лсозлик ва техника мақсадларида, сунъий момиқ толалар қурилиш ва кимё саноатида ишлатилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.