Moniylik

Moniylik — 3-a.da Eronda vujudga kelgan din. Asosçisi Moniy. M. ko-inotda nur b-n zulmat, ruhiy asos b-n moddiy asos, yaxşilik b-n yomonlik örtasidagi özaro kuraşni e'tirof etişga asoslanadi. Hyp, ruhiy asos, yaxşilik olamida xudo, ikkinçisida — şayton (iblis) hukm suradi. M.ka köra, ikki olam kuraşi falokat b-n tugaydi, natijada moddiy asos olami halokatga uçrab, ruh ozodlikka çiqadi. M. ta'limotiga köra, bu dunyo yovuzlik dunyosidir. Inson 2 unsur (ruh — nur farzandi, jism — zulmat farzandi)dan iborat mavjudot bölgani uçun zulmat kuçlariga qarşi kuraşda nur kuçlariga yordam bera oladi. Moniy samo nuri elçisi hisoblangan. M.da zarduştiylik va xristianlik ğoyalari mavjud. M. dunyoning köp mamlakatlariga, jumladan, Italiyadan to Xitoyga qadar tarqalgan. 8-a.da Uyğur xonligida hukmron dinga aylangan. M. 8— 9-a.larda islom tarafdorlarining ta'qibiga uçradi. Keyinçalik Yevropa va Osiyoda barham topdi. Xitoyda u 14-a.ga kelib taqikdandi.