Monogeneyalar
Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 726-b. — ziyouz.com
Monogeneyalar MONOGENEYALAR, monogenetik sörğiçlilar, köp sörğiçlilar (Monogenea) — yassi çuvalçanglar tipiga mansub sinf. Uz. 0,2— 3 sm. Ektoparazitlar. Asosan, baliklar terisi va jabralarida, ba'zan suvda va quruqlikda yaşovçilar hamda sudralib yuruvçilar (toşbaqalar) içki organlarida parazitlik qiladi. Tanasining keyingi qismida yopişuvçi diski bulib, unda turli xil yopişuv organlari (ilmoklar, klapanlarga uxşaş sörğiçlar) joylaşgan. Ogzi tanasining oldingi qismida. Içagi xaltasimon yoki şoxlangan. Ayiriş sistemasi protonefridiy tipida, ayiriş teşiklari tanasining 2 yonida. Germafrodit, qöşiluv organlari bor. Tu-xum qöyadi, ba'zan tirik tuğadi. Odatda, nayel gallanmasdan köpayadi (baqa köp surğiçlisi bundan mustasno). Erkin yaşovçi liçinkasi 10—16 ilmoqçalar b-n qurollangan bölib, yangi xöjayinni zararlaydi. 200 ga yaqin turi ma'lum. Bir qança turlari yoş baliqlarni zararlab, yoppasiga qirib yuboradi. M. baliqçilik xöjaliklariga katta ziyon keltiradi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
МОНОГЕНЕЯЛАР, моногенетик сўрғичлилар, кўп сўрғичлилар (Monogenea) — ясси чувалчанглар типига мансуб синф. Уз. 0,2— 3 см. Эктопаразитлар. Асосан, баликлар териси ва жабраларида, баъзан сувда ва қуруқликда яшовчилар ҳамда судралиб юрувчилар (тошбақалар) ички органларида паразитлик қилади. Танасининг кейинги қисмида ёпишувчи диски булиб, унда турли хил ёпишув органлари (илмоклар, клапанларга ухшаш сўрғичлар) жойлашган. Огзи танасининг олдинги қисмида. Ичаги халтасимон ёки шохланган. Айириш системаси протонефридий типида, айириш тешиклари танасининг 2 ёнида. Гермафродит, қўшилув органлари бор. Ту-хум қўяди, баъзан тирик туғади. Одатда, наел галланмасдан кўпаяди (бақа кўп сурғичлиси бундан мустасно). Эркин яшовчи личинкаси 10—16 илмоқчалар б-н қуролланган бўлиб, янги хўжайинни зарарлайди. 200 га яқин тури маълум. Бир қанча турлари ёш балиқларни зарарлаб, ёппасига қириб юборади. М. балиқчилик хўжаликларига катта зиён келтиради.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.