Monologik nutq

Monologik nutq - sözlovçining öziga qaratilgan, boşqa şaxsning tinglaş va javob berişini e'tiborda tutmaydigan nutq şakli. Ayrim dramatik asarlarda personajning M.n.i tomoşabinga qaratilgan böladi. M.n. nasriy asarlarda ham bor. Nazmda esa asosiy nutq şakllaridan biri hisoblanadi. Ba'zan M.n.da asarning kulminatsion nuqtasi bayon etiladi. M. n. uçun, odatda, tuziliş va mazmun jihatdan özaro boğliq, öziga xos kompozitsion qurilişga va mantiqiy tugallikka ega bölgan matnning ma'lum bölagi xos böladi. M.n. oğzaki (nutq bayon qiliş) yoki yozma (publitsistika, memuarlar, kundaliklar) şaklida ifodalanişi mumkin. M.n.ning oğzaki şaklida ohang (intonatsiya) muhim örin egallaydi, yozma M.n.da esa ohang matnning sintaktik konstruk-siyasiga, mantiqiy urğu tuşuvçi sözlarning joylaşiş örniga boğliq. M.n. notiqning asosiy nutqiy şakllaridan hisoblanadi; lingvo-stilistik usul bölib, bir qança turlari mavjud. Mas, ta'sir qiluvçi (tarğib qiluvçi) M.n., dramatik M.n., lirik M.n., hikoya qiluvçi (axborot beru vç i ) M.n. M.n.ning oçiq nutq va içki nutq kabi körinişlari mavjud; oçiq M.n.da personaj öz nutqini ovoz çiqarib bayon etadi; içki M.n.da monolog personajning içki nutqi, öylari şaklida namoyon böladi.

Ne'mat Mahkamov.