Monomerlar
Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 728-b. — ziyouz.com
Monomerlar (mono... va yun. meros — qism) — molekulalari özaro ta'sirlanib (polimerlaniş yoki polikondensatlaniş) yoki boşqa moddalarning molekulalari b-n reaksiyaga kirişib polimerlar hosil qiladigan quyi molekulali moddalar. Polimerlanişda qatnaşuvçi köpçilik M. quyidagi ikki sinfdan biriga taallukdi böladi: 1) karrali boğlar S=S, S=S, S=O, C=N va b.ning buzilişi natijasida polimerlanuvçi birikmalar (olefinlar, diyen va atsetilen uglevodorodlari, aldegidlar, nitrillar va h.k.); 2) siklik guruxdarning buzilişi natijasida polimerlanuvçi birikmalar, mas, olefin oksidlari, laktamlar, laktonlar. Funksional guruhi bor bölgan birikmalar (mas, dikarbon kislotalar, aminokislotalar, glikollar, fenollar, diaminlar) ham M. sifatida işlatilişi mumkin. Sopolimerlaniş yoki sopolikondensatlaniş reaksiyalarida iştirok etuvçi M. somonomerlar deb ataladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
МОНОМЕРЛАР (моно... ва юн. meros — қисм) — молекулалари ўзаро таъсирланиб (полимерланиш ёки поликонденсатланиш) ёки бошқа моддаларнинг молекулалари б-н реакцияга киришиб полимерлар ҳосил қиладиган қуйи молекулали моддалар. Полимерланишда қатнашувчи кўпчилик М. қуйидаги икки синфдан бирига тааллукди бўлади: 1) каррали боғлар С=С, С=С, С=О, C=N ва б.нинг бузилиши натижасида полимерланувчи бирикмалар (олефинлар, диен ва ацетилен углеводородлари, альдегидлар, нитриллар ва ҳ.к.); 2) циклик гурухдарнинг бузилиши натижасида полимерланувчи бирикмалар, мас, олефин оксидлари, лактамлар, лактонлар. Функционал гуруҳи бор бўлган бирикмалар (мас, дикарбон кислоталар, аминокислоталар, гликоллар, феноллар, диаминлар) ҳам М. сифатида ишлатилиши мумкин. Сополимерланиш ёки сополиконденсатланиш реакцияларида иштирок этувчи М. сомономерлар деб аталади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.