Monotip
Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 733–734-b. — ziyouz.com
Monotip (mono... va yun. typos —.nus-xa) — murakkab matnlarni teriş uçun harf kuyadigan avtomat maşina. Asosiy qismlari: harf terişdasturlaş ap-parati va harf quyiş apparati. Ayrim literalirdan iborat satrlar hosil qiladi. M.ni 1897 amerikalik T. Lanston ixtiro qilgan. Harf quyiş avtomatini boşqariş dasturi maxsus qurilma yordamida hosil qilinadi. Dastur keng perfolentadan iborat; har qaysi belgiga 1—4 teşikni öz içiga olgan ma'lum kombinatsiya töğri keladi. Harf quyiş apparatida matritsa ramkasi, quyiş qolipi va apparati böladi. Matritsa ramkasiga matritsalar mahkamlanadi, perfolenta «buyruği»ga muvofiq, matritsa ramkasi suriladi va matritsa qolip ustiga turib qoladi. Söngra matritsadagi çuqurçalar b-n birga qolipga bosim ostida suyuq qotişma töladi, natijada zarur belgilar literasi yoki probellar (sözlar orasi) kuyiladi. Tayyor litera va probellar satr kanaliga turtib çikariladi. Ayrim litera va probellardan bir xil uzunlikdagi şrift satrlari şakllanadi-, satrlardan esa nabor grankasi tuzil adi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
МОНОТИП (моно... ва юн. typos —.нус-ха) — мураккаб матнларни териш учун ҳарф куядиган автомат машина. Асосий қисмлари: ҳарф теришдастурлаш ап-парати ва ҳарф қуйиш аппарати. Айрим литералирдан иборат сатрлар ҳосил қилади. М.ни 1897 америкалик Т. Ланстон ихтиро қилган. Ҳарф қуйиш автоматини бошқариш дастури махсус қурилма ёрдамида ҳосил қилинади. Дастур кенг перфолентадан иборат; ҳар қайси белгига 1—4 тешикни ўз ичига олган маълум комбинация тўғри келади. Ҳарф қуйиш аппаратида матрица рамкаси, қуйиш қолипи ва аппарати бўлади. Матрица рамкасига матрицалар маҳкамланади, перфолента «буйруғи»га мувофиқ, матрица рамкаси сурилади ва матрица қолип устига туриб қолади. Сўнгра матрицадаги чуқурчалар б-н бирга қолипга босим остида суюқ қотишма тўлади, натижада зарур белгилар литераси ёки пробеллар (сўзлар ораси) куйилади. Тайёр литера ва пробеллар сатр каналига туртиб чикарилади. Айрим литера ва пробеллардан бир хил узунликдаги шрифт сатрлари шаклланади-, сатрлардан эса набор гранкаси тузил ади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.