Montevideo

Montevideo — Urugvay poytaxti. Montevideo departamentining ma'muriy markazi. La-Plata qöltiğining şim. sohilida joylaşgan. Aholisi 1,4 mln. kişi (1997). Iklimi subtropik, sernam iqlim; yanv.da örtaça t-ra 23°, iyulda 10°. Yillik yoğin 1000 mm. M.ga 1726 y.da ispanlar asos solgan. 1777 y.da Portugaliya, 1807 y.da Buyuk Britaniya bosib olgan. 1816—28 y.larda Braziliya tarkibida bölgan. 1828 y. avg. dan mustaqil Urugvay poytaxti. M. — mamlakatning muhim sanoat, savdo va moliya markazi. M.dagi yirik sanoat korxonalarida mamlakat sanoat mahsulotining 80% işlab çiqariladi. Oziq-ovqat, neftni qayta işlaş, sement, metallurgiya va şina z-dlari, kimyo (oltingugurt ktasi va öğitlar i.ç.), farmatsevtika va töqimaçilik sanoatlari, metallsozlik, elektronika, kön-poyabzal korxonalari, mamlakatda eng yirik qoğoz f-kasi va b. bor. M.da çet el monopoliyalari va banklarining filiallari joylaşgan. M. — yirik t.y. va şosse yöllar tuguni. Dengiz porti. Aeroporta xalqaro ahamiyatga ega. Çetga göşt mahsulotlari, jun, teri xom aşyosi, ösimlik yoği eksport qilinadi; çetdan maşina va jihozlar, qora metall, neft, örmon maxsulotlari keltiriladi.M. va unga yondoş La-Plata qöltiği sohillari dengiz ikdimi kurorti r-ni hisoblanadi.

Şahar 3 qism: yangi şahar (ma'muriy markazni öz içiga oladi) va eski şahar qismi (sanoat korxonalari va işçilar kvartallari) hamda şim.-şarqiy kurort r-nidan iborat. M. — mamlakatning muhim ilmiy va madaniy markazi. M.da milliy adabiyot akademiyasi, milliy muhandislik akademiyasi, Respublika unti, Urugvay mehnat unti, milliy kutubxona, milliy tarix muzeyi, nafis san'at muzeyi va b. muzeylar, botanika boği, te-atrlar bor. Boğ va xiyobon köp.

Me'moriy yodgorliklaridan eski şahar qismida mustamlakaçilik davrida qurilgan sobor, ratuşa, teatr, parlament binosi va b. saqlangan.

Montevideo şahri. Atlantika okeani sohili (plyaj.)