Mordva tillari
Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 743-b. — ziyouz.com
Mordva tillari —finn-ugor tillari oilasiga mansub mokşa (mokşamordva) va erzya (erzyamordva) tillari; Mordoviya, Boşqirdiston, Tatariston, Çuvaşiston respublikalarida, RFning Nijniy Novgorod, Samara, Penza, Orenburg, Saratov, Çelyabinsk kabi viloyatlarida tarqalgan, 1 mln.dan ortiq kişi sözlaşadi.
M.t.da juda köp aralaş şevalar bor. Fonetik-fonologik jihatdan mokşa tilida 40 fonema (7 unli va 33 undoş), erzya tilida 33 fonema (5 unli va 28 undoş) mavjud; ularnint talaf-fuzida muayyan farklar kuzatiladi. M.t.ning özaro yaqinligi eng avvalo grammatika va leksikada kurinadi; har ikkala tilga agglyutinativlik xos, grammatik jins kategoriyasi esa yöq. Otlar 10 dan ortiq kelişik b-n turlanadi. Lugat tarkibida rusça sözlar ançagina, şuningdek, turkiy, boltiq, eroniy tillardan özlaşgan sözlar xam bor. Sintaksis sohasida rus tilining kuçli ta'siri seziladi. M.t.dagi ta-fovutlar tilning barça sathlarida (ur-ğuning qaysi böğinga tuşişi, luğat tarkibi) uçraydi.
Bir paytlar yagona hisoblangan mordva tilining mokşa va erzya lahjalari asosida 2 ta adabiy til: mokşa adabiy tili va erzya adabiy tili şakllangan (20-a.ning 30-y.lari). 18-a. örtalaridan rus alifbosi asosidagi yozuvga ega.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
МОРДВА ТИЛЛАРИ —финн-угор тиллари оиласига мансуб мокша (мокшамордва) ва эрзя (эрзямордва) тиллари; Мордовия, Бошқирдистон, Татаристон, Чувашистон республикаларида, РФнинг Нижний Новгород, Самара, Пенза, Оренбург, Саратов, Челябинск каби вилоятларида тарқалган, 1 млн.дан ортиқ киши сўзлашади.
М.т.да жуда кўп аралаш шевалар бор. Фонетик-фонологик жиҳатдан мокша тилида 40 фонема (7 унли ва 33 ундош), эрзя тилида 33 фонема (5 унли ва 28 ундош) мавжуд; уларнинт талаф-фузида муайян фарклар кузатилади. М.т.нинг ўзаро яқинлиги энг аввало грамматика ва лексикада куринади; ҳар иккала тилга агглютинативлик хос, грамматик жинс категорияси эса йўқ. Отлар 10 дан ортиқ келишик б-н турланади. Лугат таркибида русча сўзлар анчагина, шунингдек, туркий, болтиқ, эроний тиллардан ўзлашган сўзлар хам бор. Синтаксис соҳасида рус тилининг кучли таъсири сезилади. М.т.даги та-фовутлар тилнинг барча сатҳларида (ур-ғунинг қайси бўғинга тушиши, луғат таркиби) учрайди.
Бир пайтлар ягона ҳисобланган мордва тилининг мокша ва эрзя лаҳжалари асосида 2 та адабий тил: мокша адабий тили ва эрзя адабий тили шаклланган (20-а.нинг 30-й.лари). 18-а. ўрталаридан рус алифбоси асосидаги ёзувга эга.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.