Morena
Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 747-b. — ziyouz.com
Morena (frans. moraine) — muzliklar erib çekingandan keyin qolgan toğ jinslari uyumi. Ğölatoşlar, palaxsa toşlar, şağal, gil, qum şaklida böladi. M.lar siljiydigan (harakatdagi) va yotqizilgan (qözğalmas)larga bölinadi. Siljiydigan M.lar toğmuzliklarida xrsil böladi. Ular ustki, içki va quyi M.larga bölinadi. Ustki M. çaqiq jinslardan hosil böladi. Içki M. muz qatlami orasida yotadi. Ustki va içki M.lar muz krplamlari uçun xos emas. Quyi M. toğ muzliklari, şuningdek, muz krplamlarida uçraydi. Siljiydigan M. muzlik b-n birgalikda harakat qiladi. Yotqizilgan M. muzlik erigandan keyin parçalangan jinslardan hosil böladi va M. marzalari va tag M.ga, ular esa, öz navbatida, böylama, çekka qirğoq M. lari va b.ga bölinadi. Toğli ölkalarda yotqizilgan M. mayda jinslar, tuproq aralaşgan xarsang toşlar holida uçraydi. Mlarni örganiş ular b-n boğliqbölgan konlarni topiş va muzlik bölgan joylarni aniqlaşda ahamiyatga ega.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
МОРЕНА (франц. moraine) — музликлар эриб чекингандан кейин қолган тоғ жинслари уюми. Ғўлатошлар, палахса тошлар, шағал, гил, қум шаклида бўлади. М.лар силжийдиган (ҳаракатдаги) ва ётқизилган (қўзғалмас)ларга бўлинади. Силжийдиган М.лар тоғмузликларида хрсил бўлади. Улар устки, ички ва қуйи М.ларга бўлинади. Устки М. чақиқ жинслардан ҳосил бўлади. Ички М. муз қатлами орасида ётади. Устки ва ички М.лар муз крпламлари учун хос эмас. Қуйи М. тоғ музликлари, шунингдек, муз крпламларида учрайди. Силжийдиган М. музлик б-н биргаликда ҳаракат қилади. Ётқизилган М. музлик эригандан кейин парчаланган жинслардан ҳосил бўлади ва М. марзалари ва таг М.га, улар эса, ўз навбатида, бўйлама, чекка қирғоқ М. лари ва б.га бўлинади. Тоғли ўлкаларда ётқизилган М. майда жинслар, тупроқ аралашган харсанг тошлар ҳолида учрайди. Мларни ўрганиш улар б-н боғлиқбўлган конларни топиш ва музлик бўлган жойларни аниқлашда аҳамиятга эга.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.