Morj
Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 747-b. — ziyouz.com
Morj (Odobenus rosmarus) — kurakoyoqlilar turkumiga mansub sut emizuvçi. 3 ta kenja turni xrsil qiladi. Uz. 410 sm gaça, vazni 2000 kg gaça. Boşi oldingi tomondan tömtoq; tumşuğining 2 yonida 300—350 tadan vibrissalar (tuyğu qillari) bor. Quloq suprasi va dumi bölmaydi. Yuqori jağidan çiqib, pastga osilib turadigan yirtqiç tişlarining uz. 60—80 sm (urğoçisida ingiçka va kaltaroq). Terisi qalin, juda köp burmalardan iborat. M. yaxşi körmaydi, lekin qidni tez sezadi. Quruqlikda orqa oyoqlarini gavdasining ostiga bukib, harakatlanadi. Suv muhitiga moslaşişi tufayli juni juda siyraklaşgan; yangi tuğilgan bolalarining juni qalin va uzun. M. Şim. Muz okeani soxillari va qutb orollarida, jumladan, Bering, Çukot, Şarqiy Sibir, Laptev, qisman Barens dengizida tarqalgan. Migratsiya kutadya. Asosan, suv tubidagi mollyuskalar b-n oziklanadi. Muz ustiga çiqib bolalaydi. Böğozlik davri 1 yilga yaqin; bolasini 2 yilgaça emizadi. Soni kamayib ketganligi tufayli faqat mahalliy aholiga ovlaş ruxsat etilgan. Xalqaro va milliy Qizil kitoblarga kiritilgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
МОРЖ (Odobenus rosmarus) — куракоёқлилар туркумига мансуб сут эмизувчи. 3 та кенжа турни хрсил қилади. Уз. 410 см гача, вазни 2000 кг гача. Боши олдинги томондан тўмтоқ; тумшуғининг 2 ёнида 300—350 тадан вибриссалар (туйғу қиллари) бор. Қулоқ супраси ва думи бўлмайди. Юқори жағидан чиқиб, пастга осилиб турадиган йиртқич тишларининг уз. 60—80 см (урғочисида ингичка ва калтароқ). Териси қалин, жуда кўп бурмалардан иборат. М. яхши кўрмайди, лекин қидни тез сезади. Қуруқликда орқа оёқларини гавдасининг остига букиб, ҳаракатланади. Сув муҳитига мослашиши туфайли жуни жуда сийраклашган; янги туғилган болаларининг жуни қалин ва узун. М. Шим. Муз океани сохиллари ва қутб оролларида, жумладан, Беринг, Чукот, Шарқий Сибирь, Лаптев, қисман Баренц денгизида тарқалган. Миграция кутадя. Асосан, сув тубидаги моллюскалар б-н озикланади. Муз устига чиқиб болалайди. Бўғозлик даври 1 йилга яқин; боласини 2 йилгача эмизади. Сони камайиб кетганлиги туфайли фақат маҳаллий аҳолига овлаш рухсат этилган. Халқаро ва миллий Қизил китобларга киритилган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.