Morze apparati
Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 748-b. — ziyouz.com
Morze apparati — signallarni Morze kodi vositasida uzatuvçi va qabul qiluvçi elektromagnit telegraf apparati. S. Morze 1844 y. yaratgan va amalda qöllagan. Tuzilişi oddiy, puxta işlaydi, lekin signallarni uzatiş va kabul kiliş tezligi kiçik. M. a., asosan, uzatkiç (kalit) va kabul qilgiçdan iborat (rasmga k,.). Signallarni uzatiş uçun kalit K b-n batareya B toki zanjirini Morze kodiga mos holdaulabuziladi. Elektromagnit E dan tok ötib, özak yakor Ya ni tortadi. Natijada böyoq surtilgan yozuv ğaptagi (PK) lentaga tegib, unda uzunqisqa iz qoldiradi. Lentani soat me-xanizmi uzluksiz surib turadi. Lentaning tezligi 160—180 sm/ min, bölişi mumkin. M. a. vositasida soatiga 950— 1100 sözni 5 mm li pölat sim orqali 500 km gaça uzatiş mumkin.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
МОРЗЕ АППАРАТИ — сигналларни Морзе коди воситасида узатувчи ва қабул қилувчи электромагнит телеграф аппарати. С. Морзе 1844 й. яратган ва амалда қўллаган. Тузилиши оддий, пухта ишлайди, лекин сигналларни узатиш ва кабул килиш тезлиги кичик. М. а., асосан, узаткич (калит) ва кабул қилгичдан иборат (расмга к,.). Сигналларни узатиш учун калит К б-н батарея Б токи занжирини Морзе кодига мос ҳолдаулабузилади. Электромагнит Э дан ток ўтиб, ўзак якорь Я ни тортади. Натижада бўёқ суртилган ёзув ғаптаги (ПК) лентага тегиб, унда узунқисқа из қолдиради. Лентани соат ме-ханизми узлуксиз суриб туради. Лентанинг тезлиги 160—180 см/ мин, бўлиши мумкин. М. а. воситасида соатига 950— 1100 сўзни 5 мм ли пўлат сим орқали 500 км гача узатиш мумкин.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.