Moskva buyuk knyazligi
Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 755–756-b. — ziyouz.com
Moskva buyuk knyazligi - poy taxti Moskva ş. bölgan yagona Rusdavlatining hududiy markazi. 14-a. boşlarida Moskva knyazligi Kolomna (1301), Pereyaslavlzalessk (1302), Mojaysk (1303) lar qöşilib ança kengaygan. Vladimir uluğ knyazligidan 13-a.ning 60—70-y.larida ajralib çiqqan va Şim.-Şarqiy Rusning yirik davlatiga aylangan. M.b.k.ning yuksalişida deqqonçilik, hunarmandçilik va savdoning rivojlanişi muhim omil bölgan. Moskva knyazligi Rus yerida siyosiy ustunlikni qölga oliş uçun kuraş olib borgan. 14-a.ning 60-y.larida Buyuk knyazlik unvonini D. I. Donskoy öz qöliga olgan (1359—89). Şu vaqtdan boşlab Moskva möğul istiloçilariga qarşi kuraşuvçi kuçlarning markaziga aylangan. 1380 y. Kulikovo jangitsan söng, M. b. k.ning rus yerlarini birlaştirişdagi markazlik roli mustahkamlangan. 15-a.ning 1-çoragida rus knyazlari örtasida özaro uruşlar boşlangan, u Vasiliy If Tyomniy ğalabasi b-n tugagan. M.b.k. yangi taşkil topayotgan va markazlaşgan Rus davlatining negizi bölib qolgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
МОСКВА БУЮК КНЯЗЛИГИ - пой тахти Москва ш. бўлган ягона Русьдавлатининг ҳудудий маркази. 14-а. бошларида Москва князлиги Коломна (1301), Переяславльзалесск (1302), Можайск (1303) лар қўшилиб анча кенгайган. Владимир улуғ князлигидан 13-а.нинг 60—70-й.ларида ажралиб чиққан ва Шим.-Шарқий Руснинг йирик давлатига айланган. М.б.к.нинг юксалишида деққончилик, ҳунармандчилик ва савдонинг ривожланиши муҳим омил бўлган. Москва князлиги Русь ерида сиёсий устунликни қўлга олиш учун кураш олиб борган. 14-а.нинг 60-й.ларида Буюк князлик унвонини Д. И. Донской ўз қўлига олган (1359—89). Шу вақтдан бошлаб Москва мўғул истилочиларига қарши курашувчи кучларнинг марказига айланган. 1380 й. Куликово жангицан сўнг, М. б. к.нинг рус ерларини бирлаштиришдаги марказлик роли мустаҳкамланган. 15-а.нинг 1-чорагида рус князлари ўртасида ўзаро урушлар бошланган, у Василий If Тёмний ғалабаси б-н тугаган. М.б.к. янги ташкил топаётган ва марказлашган Русь давлатининг негизи бўлиб қолган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.