Moslaşuv

Moslaşuv (tilşunoslikda) — tobe (boğliq) aloqaning bir turi bölib, bunda birikmaning tobe qismi öz şaklini xrkim qismning şakliga moslaydi, şu b-n hokim qismga boğlanadi. Hokim qismning şakli özgarişi b-n tobe qism ham ma'no jihatdan şu şaklga mos bölgan şaklni oladi. Özbek tilida M. aloqasi, asosan, qaratqiçqaralmiş va ega-kesim aloqasida körinadi va bu moslik şaxs va son jihatidan böladi, ya'ni qaratqiç yoki ega qaysi şaxssonni bildirsa, qaralmiş yoki kesim xuddi şu şaxssonni bildiruvçi şaklda böladi: men yozyapman, sen yozyapsan, u yozyapti, biz yozyapmiz, siz yozyapsiz, ular yozişyagtti. Mening ukam, sening ukang, uning ukasi...

Hokim qism (qaratqiç yoki ega) 3-şaxsni bildiruvçi otlardan ifodalanganda, hokim va tobe qism sonda moslaşişi ham, moslaşmasligi ham, ya'ni hokim qism köplik son, tobe qism birlik son şaklida bölişi mumkin: sozandalar keldilar (kelişdi) yoki sozandalar kel-d i . Ega 3-şaxsdagi şaxs bildirmaydigan sözlardan bölganida, ega köplik, kesim esa birlik şaklida qöllanadi, ya'ni son jixatdan moslaşiş bölmaydi: gullar oçildi.

Azim Hojiyev.