Mototsikl sporti
Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 762-b. — ziyouz.com
Mototsikl sporti - sportning texnik turi, mototsikl b-n ötkaziladigan musobakalar. Motodrom, şosse, trek, otçoparlarda tezlikka erişiş (poyga), pastbaland joylarda hayday biliş (kross), yonilğini tejaş, sun'iy ğov qöyilgan joylar va şahar harakati şaroitida rul boşqariş, turli öyinlar namoyiş qiliş, tepalikka kötariliş, çuqurlikka şönğiş kabilardan iborat. Dastlab 1895 y. Parij—Bordo—Parij yönalişi böyiça avtomobil poygasi b-n birgalikda toş yölda birinçi bor mototsikl poygasi ham ötkazilgan. Xalqaro federatsiya — FIM (1904 y. asos solingan, Özbekiston sportning texnik turlari respublika markazi unga 1994 y. qabul qilingan) 60 dan ortiq mamlakatni birlaştiradi. 1924 y.dan jahon, 1936 y.dan Yevropa çempionatlari ötkazib kelinadi.
Özbekistonda M.s. 20-a. 40-y.larining oxiri — 50-y.larining boşida ommalaşa boşladi. Özbekiston sportning texnik turlari respublika markazi mamlakatda M.s.ga boşçilik qiladi. M. s. uçun köplab sport inşoootlari bunyod etilgan. Jizzaxdagi «Navröz bulok» avtomotodromi, Surxondaryo viloyatidagi «Qizil mozor» (Jarqörğon), Navoiy toğmetallurgiya kombinatining «NGMK», Olmaliqdagi «Qalmoqqir», Zarafşon ş.dagi «Zolotinka», Samarqanddagi «Motodrom-Uluğbek», Toşkent ş.dagi «Yunusobod», Farğona ş.dagi sport majmui motodromlari va b. moto t-rassalar M. s. turlariga ixtisoslaştirilgan. 25 dan ortiq sport klubjamoalari Özbekiston çem-pionati va kubok musobaqalarida qatnaşadi. M. s.ni bolalar örtasida keng yoyişga alox.ida e'tibor beriladi. Bolalar 9 yoşdan boşlab M. s. b-n şuğullanişi va musobaqalarda qatnaşişi mumkin. Özbekiston sportçilari xalqaro musobaqalarda, Rossiya, Qozoği-ston, Turkmaniston, Tojikiston va Qirğiziston çempionatlarida muntazam iştirok etadi. 1992 y.dan buyen Uzbekistonda har yil i motokross böyiça köp bosqiçli respublika çem-pionati, «Enduro» böyiça Uzbekiston çempionati, Uzbekiston va Markaziy Osiyo kubogi musobaqalari ötkaziladi. Sportning texnik turlari respublika markazi har yili özining «Supermotokross» sovrini uçun kross taşkil qiliş b-n sport mavsumini oçadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
МОТОЦИКЛ СПОРТИ - спортнинг техник тури, мотоцикл б-н ўтказиладиган мусобакалар. Мотодром, шоссе, трек, отчопарларда тезликка эришиш (пойга), пастбаланд жойларда ҳайдай билиш (кросс), ёнилғини тежаш, сунъий ғов қўйилган жойлар ва шаҳар ҳаракати шароитида руль бошқариш, турли ўйинлар намойиш қилиш, тепаликка кўтарилиш, чуқурликка шўнғиш кабилардан иборат. Дастлаб 1895 й. Париж—Бордо—Париж йўналиши бўйича автомобиль пойгаси б-н биргаликда тош йўлда биринчи бор мотоцикл пойгаси ҳам ўтказилган. Халқаро федерация — FIM (1904 й. асос солинган, Ўзбекистон спортнинг техник турлари республика маркази унга 1994 й. қабул қилинган) 60 дан ортиқ мамлакатни бирлаштиради. 1924 й.дан жаҳон, 1936 й.дан Европа чемпионатлари ўтказиб келинади.
Ўзбекистонда М.с. 20-а. 40-й.ларининг охири — 50-й.ларининг бошида оммалаша бошлади. Ўзбекистон спортнинг техник турлари республика маркази мамлакатда М.с.га бошчилик қилади. М. с. учун кўплаб спорт иншооотлари бунёд этилган. Жиззахдаги «Наврўз булок» автомотодроми, Сурхондарё вилоятидаги «Қизил мозор» (Жарқўрғон), Навоий тоғметаллургия комбинатининг «НГМК», Олмалиқдаги «Қалмоққир», Зарафшон ш.даги «Золотинка», Самарқанддаги «Мотодром-Улуғбек», Тошкент ш.даги «Юнусобод», Фарғона ш.даги спорт мажмуи мотодромлари ва б. мото т-рассалар М. с. турларига ихтисослаштирилган. 25 дан ортиқ спорт клубжамоалари Ўзбекистон чем-пионати ва кубок мусобақаларида қатнашади. М. с.ни болалар ўртасида кенг ёйишга алох.ида эътибор берилади. Болалар 9 ёшдан бошлаб М. с. б-н шуғулланиши ва мусобақаларда қатнашиши мумкин. Ўзбекистон спортчилари халқаро мусобақаларда, Россия, Қозоғи-стон, Туркманистон, Тожикистон ва Қирғизистон чемпионатларида мунтазам иштирок этади. 1992 й.дан буен Узбекистонда ҳар йил и мотокросс бўйича кўп босқичли республика чем-пионати, «Эндуро» бўйича Узбекистон чемпионати, Узбекистон ва Марказий Осиё кубоги мусобақалари ўтказилади. Спортнинг техник турлари республика маркази ҳар йили ўзининг «Супермотокросс» соврини учун кросс ташкил қилиш б-н спорт мавсумини очади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.