Movarounnahr hukmdori Sulton Ali Mirzo
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 706-b. — ziyouz.com
Sulton Ali Mirzo Movarounnahr hukmdori SULTON ALI MIRZO (14831500) Movarounnahr hukmdori (1498—1500). Temuriylardan. Sulton Maxmud Mirzoning 3öğli. Onasi — Zuhra begi*. Otasining vafotidan söng Qarşi viloyati hokimi bölib, keyinçalik akasi Boysunğurdan Buxoroni (1497 y. dek.), Bobur esa, Samarqandni tortib olgan. Bobur ota meros şaxri Andijon duşman kuliga ötişi mumkinligi haqida xabar topib, beklaridan birini Samarqandda qoldirib, Andijon tomon yurgan. Bundan foydalangan S.A.M. Samarqandni işgol qiladi (1498 y. fev.—mart). 1499 y.da S.A.M. bilan Muxammad Mazid tarxon orasida nizo vujudga keladi. Tarxonlar Movarounnahrda katta nufuzga ega edilar (q. Darxon). Mazid tarxon Samarqand va uning atrofidagi mulklarni öz öğillari, qarindoşuruğlari va yaqin kişilari ixtiyoriga berib qöygan edi. S.A.M. taxtga muqim örnaşib olgaç, Mazid tarxonga qarşi siyosat yuritadi. Natijada Mazid tarxon Samarqanddan çiqib ketadi. Şunda Toşkent hokimi Sulton Mahmudxon jiyani Xon Mirzoni (Mirzoxon, S.A.M.ning ukasi) möğul qöşinlari bilan Samarqandni zabt etişga jönatadi. S.A.M. Samarqand taşqarisida, Yoryayloqda bölgan jangda ğolib çiqadi. Onasi Zuhra begimning nodonligi tufayli yozilgan maktub sabab Şayboniyxon Samarqandni jangsiz egallaydi (1500). S.A.M. Qölba yalangligida qatl etiladi.
Q.: Darxon
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
СУЛТОН АЛИ МИРЗО (14831500) Мовароуннаҳр ҳукмдори (1498—1500). Темурийлардан. Султон Махмуд Мирзонинг 3ўғли. Онаси — Зуҳра беги*. Отасининг вафотидан сўнг Қарши вилояти ҳокими бўлиб, кейинчалик акаси Бойсунғурдан Бухорони (1497 й. дек.), Бобур эса, Самарқандни тортиб олган. Бобур ота мерос шахри Андижон душман кулига ўтиши мумкинлиги ҳақида хабар топиб, бекларидан бирини Самарқандда қолдириб, Андижон томон юрган. Бундан фойдаланган С.А.М. Самарқандни ишгол қилади (1498 й. фев.—март). 1499 й.да С.А.М. билан Мухаммад Мазид тархон орасида низо вужудга келади. Тархонлар Мовароуннаҳрда катта нуфузга эга эдилар (қ. Дархон). Мазид тархон Самарқанд ва унинг атрофидаги мулкларни ўз ўғиллари, қариндошуруғлари ва яқин кишилари ихтиёрига бериб қўйган эди. С.А.М. тахтга муқим ўрнашиб олгач, Мазид тархонга қарши сиёсат юритади. Натижада Мазид тархон Самарқанддан чиқиб кетади. Шунда Тошкент ҳокими Султон Маҳмудхон жияни Хон Мирзони (Мирзохон, С.А.М.нинг укаси) мўғул қўшинлари билан Самарқандни забт этишга жўнатади. С.А.М. Самарқанд ташқарисида, Ёряйлоқда бўлган жангда ғолиб чиқади. Онаси Зуҳра бегимнинг нодонлиги туфайли ёзилган мактуб сабаб Шайбонийхон Самарқандни жангсиз эгаллайди (1500). С.А.М. Қўлба яланглигида қатл этилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.