Moybuyoq rassomligi
Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 684–685-b. — ziyouz.com
Moybuyoq rassomligi - badiiy moybuyoklarda (ba'zan lok ham işlatib) yaratiladigan rangtasvir turi. Bunda böyoq neorganik pigmentlarni oqartirilgan ziğir moyida (ba'zan yonğoq va kungaboqar moyi qöşiladi) iylanib hosil qilinadi. Moyböyoq b-n, asosan, maxsus grunt (dastgoh M.r.da) yoki ohakdi suvoq (mahobatli M.r.da) b-n qoplangan matoga, şuningdek, karton, yoğoç, metallga işlanadi. M.r. tasvir usulining ifodaliligi va dinamikasi b-n boşqa rassomlik texnikalaridan ajralib turadi. Tekis yuzada hajm va kenglik tasavvurini yaratiş, boy ranglar taassurotini va tuslar nafisligini köproq hosil qiliş imkonini beradi. M.r. texnika usullari xilma-xil: qoplama (xira) va lessirovkali (şaffof), qobiqli (quyuq) va fakturali (rel-yefli), nafis va silliq qilib böyoq beriş mumkin. 19-a. boşigaça kartina sirtini lok aralaşmali böyoq b-n köp qatlamli (bir neça bor) böyaş va sönggi böyaş asosiga qurilgan. M.r. uçun 19-a. boşidan toza gruntga yoki yupqa rangli yoki tusli xomaki böyoq ustiga alla prima (tez sur'atda dadil) böyoq yotqiziş köproq xarakterli; lok kam işlatiladi. M.r. haqidagi ayrim yozma ma'lumotlar antik davr va örta asrlarda yaratilgan qölyozmalarda uçraydi. 15-a. 1-yarmida Ya. van Eyk tomonidan takomillaştirilgan dast-gohli M.r. keng tarqaldi, 16-a.dan u rassomlik san'atining yetakçi texnikasiga aylandi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
МОЙБУЁҚ РАССОМЛИГИ - бадиий мойбуёкларда (баъзан лок ҳам ишлатиб) яратиладиган рангтасвир тури. Бунда бўёқ неорганик пигментларни оқартирилган зиғир мойида (баъзан ёнғоқ ва кунгабоқар мойи қўшилади) ийланиб ҳосил қилинади. Мойбўёқ б-н, асосан, махсус грунт (дастгоҳ М.р.да) ёки оҳакди сувоқ (маҳобатли М.р.да) б-н қопланган матога, шунингдек, картон, ёғоч, металлга ишланади. М.р. тасвир усулининг ифодалилиги ва динамикаси б-н бошқа рассомлик техникаларидан ажралиб туради. Текис юзада ҳажм ва кенглик тасаввурини яратиш, бой ранглар таассуротини ва туслар нафислигини кўпроқ ҳосил қилиш имконини беради. М.р. техника усуллари хилма-хил: қоплама (хира) ва лессировкали (шаффоф), қобиқли (қуюқ) ва фактурали (рель-ефли), нафис ва силлиқ қилиб бўёқ бериш мумкин. 19-а. бошигача картина сиртини лок аралашмали бўёқ б-н кўп қатламли (бир неча бор) бўяш ва сўнгги бўяш асосига қурилган. М.р. учун 19-а. бошидан тоза грунтга ёки юпқа рангли ёки тусли хомаки бўёқ устига алла прима (тез суръатда дадил) бўёқ ётқизиш кўпроқ характерли; лок кам ишлатилади. М.р. ҳақидаги айрим ёзма маълумотлар антик давр ва ўрта асрларда яратилган қўлёзмаларда учрайди. 15-а. 1-ярмида Я. ван Эйк томонидан такомиллаштирилган даст-гоҳли М.р. кенг тарқалди, 16-а.дан у рассомлик санъатининг етакчи техникасига айланди.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.