Asosiy mazmunga ötiş
Qidiriş…Ctrl K

    Şrift ölçami

    Mozaik evolyutsiya

    Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 676-b. — ziyouz.com

    Mozaik evolyutsiya - yuksak taksonlarga mansub organizmlar yangi guruxlarining paydo bölişida har xil organlar qayta tuzilişining bir xil tezlikda bormasligi. M.e. ayrim organlar va ular evolyutsiyasining mustaqil borişi b-n boğliq. M.e. tufayli «mozaik» belgilarga ega aralaş formalar vujudga keladi. Mas, odam ajdodlarida juda erta paydo bölgan tik yurişga moslaniş belgilari b-n birga boş miyaning kiçik va qölning kalta bölişidan iborat maymunlar uçun xos belgilar, arxeopteriksda quşlarga xos belgilar b-n bir qatorda sudralib yuruvçilarga xos belgilar ham bölgan. M.e. prinsipini G.de Bir (1954) ar-xeopteriksni urganiş asosida şakllantirgan. Undan ança oldin ingliz paleontologi D. Uotson (1919) seymurlar (sudralib yuruvçilar ajdodiga uxşaş xayvonlar) tuzilişidagi mozaiklikni aniqlagan. M.e. prinsiplari u yoki bu darajada barça organizmlar filogenezida sodir buladi.

    Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

    МОЗАИК ЭВОЛЮЦИЯ - юксак таксонларга мансуб организмлар янги гурухларининг пайдо бўлишида ҳар хил органлар қайта тузилишининг бир хил тезликда бормаслиги. М.э. айрим органлар ва улар эволюциясининг мустақил бориши б-н боғлиқ. М.э. туфайли «мозаик» белгиларга эга аралаш формалар вужудга келади. Мас, одам аждодларида жуда эрта пайдо бўлган тик юришга мосланиш белгилари б-н бирга бош миянинг кичик ва қўлнинг калта бўлишидан иборат маймунлар учун хос белгилар, археоптериксда қушларга хос белгилар б-н бир қаторда судралиб юрувчиларга хос белгилар ҳам бўлган. М.э. принципини Г.де Бир (1954) ар-хеоптериксни урганиш асосида шакллантирган. Ундан анча олдин инглиз палеонтологи Д. Уотсон (1919) сеймурлар (судралиб юрувчилар аждодига ухшаш хайвонлар) тузилишидаги мозаикликни аниқлаган. М.э. принциплари у ёки бу даражада барча организмлар филогенезида содир булади.

    Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.