Muallaqçilik
Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 773–774-b. — ziyouz.com
Muallaqçilik - sirk san'ati janrlaridan biri. Özbek sirkining (akrobatika maşqlaridan iborat bölgan) an'anaviy turlaridan, tana xarakatlari b-n çiroyli şakllar yasaş san'ati. M. san'atiga oid ilk ma'lumotlarni örta asrlarda yaratilgan adabiy manbalarda uçratiş mumkin. Mu-allaqçilar odatda bozor maydonlarida, karvonsaroylarda, çoyxonalarda 2—3 kişi bölib tomoşa körsatganlar. Ular orqa va yon b-n kamalak şaklida sakraş, ikki qölda, bir qölda, boşda muallaq turişdan boşlab murakkab öyinlarga ötişgan. Mas, yengilroq, çaqqonroq muallaqçi şerigining turtkisi b-n havoda 2—3 marta umbaloq oşgan, aylanib u yelkadan bu yelkaga qöngan, şeriklarining oyoği, qöli, boşi, yelkasida muallaq turgan, 3-öyinçi bir-biriga payvand bölib ğildiragan. M. maşkdari katta dorda, simdorda, çiğirikda, çopayotgan ot yoki tuya ustida ijro etiladi. Milliy sirk san'atida «besuyak» M. janri keng tarqalgan. Özbekistonning jan. hududlarida, xususan Buxoro va Xorazmda mu-allaqçilar «zangboz» deb atalgan. Ular oyoqlariga kiçkina qönğiroqça — «zang»larni boğlab, M. maşklarini ijro etişgan, piçoq b-n raqsga tuşişgan, oğzidan olov uçqunlarini purkaşgan.
Muallaqçilik. Tohir va Murod Toşkanboyevlar hamda Almira Sagnayevalar çiqişi.
20-a.da M. san'atining rivojlanişiga 3. Parpiyev, N. Nurmatov, K. Ğulomov, M. Xöjayev, K. Zaripovlar katta hissa köşişgan. Hoz. kunda M. öyinlari xam professional, ham an'anaviy sirkda ijro etiladi.
Pölat Toşkanboyev.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
МУАЛЛАҚЧИЛИК - цирк санъати жанрларидан бири. Ўзбек циркининг (акробатика машқларидан иборат бўлган) анъанавий турларидан, тана харакатлари б-н чиройли шакллар ясаш санъати. М. санъатига оид илк маълумотларни ўрта асрларда яратилган адабий манбаларда учратиш мумкин. Му-аллақчилар одатда бозор майдонларида, карвонсаройларда, чойхоналарда 2—3 киши бўлиб томоша кўрсатганлар. Улар орқа ва ён б-н камалак шаклида сакраш, икки қўлда, бир қўлда, бошда муаллақ туришдан бошлаб мураккаб ўйинларга ўтишган. Мас, енгилроқ, чаққонроқ муаллақчи шеригининг турткиси б-н ҳавода 2—3 марта умбалоқ ошган, айланиб у елкадан бу елкага қўнган, шерикларининг оёғи, қўли, боши, елкасида муаллақ турган, 3-ўйинчи бир-бирига пайванд бўлиб ғилдираган. М. машкдари катта дорда, симдорда, чиғирикда, чопаётган от ёки туя устида ижро этилади. Миллий цирк санъатида «бесуяк» М. жанри кенг тарқалган. Ўзбекистоннинг жан. ҳудудларида, хусусан Бухоро ва Хоразмда му-аллақчилар «зангбоз» деб аталган. Улар оёқларига кичкина қўнғироқча — «занг»ларни боғлаб, М. машкларини ижро этишган, пичоқ б-н рақсга тушишган, оғзидан олов учқунларини пуркашган.
Муаллақчилик. Тоҳир ва Мурод Тошканбоевлар ҳамда Алмира Сагнаевалар чиқиши.
20-а.да М. санъатининг ривожланишига 3. Парпиев, Н. Нурматов, К. Ғуломов, М. Хўжаев, К. Зариповлар катта ҳисса кўшишган. Ҳоз. кунда М. ўйинлари хам профессионал, ҳам анъанавий циркда ижро этилади.
Пўлат Тошканбоев.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.